των Κώστα Γούση και Θάνου Ανδρίτσου
Η ΕΠΟΝ πρωταγωνίστησε στα συσσίτια και τα καθημερινά βιοποριστικά προβλήματα, αλλά και σε μια μεγάλη πολιτισμική αναγέννηση, μια άλλη πρόταση ζωής, που με τις Λέσχες και τις πρωτοβουλίες της έφερνε τη νέα γενιά σε επαφή με την τέχνη και τη δημιουργία. Η ΕΠΟΝ καθημερινά αντιμετώπιζε το θάνατο που παραμόνευε σε κάθε βήμα, αλλά κατάφερνε να εμπνέεται, να διαπαιδαγωγεί και να διαπαιδαγωγείται με έναν ασυγκράτητο ενθουσιασμό γύρω από μια άλλη προοπτική. Πολεμούσε και τραγουδούσε γι’ αυτή την άλλη προοπτική.
Αυτό δηλαδή που οι εκμεταλλευτές μας και τα μεταμοντέρνα φληναφήματα πήγαν βίαια να στερήσουν από την εποχή μας, την προοπτική. Ποιά ήταν όμως η ΕΠΟΝ και οι τόσες πολλές χιλιάδες που στρατεύτηκαν μαζί της; Υπάρχει η τάση πολλές φορές στην αριστερά να στεκόμαστε απέναντι στην ιστορία με σεβασμό αλλά και με μια αίσθηση εξιδανίκευσης, η οποία λειτουργεί σαν άλλοθι για να τα έχουμε καλά με τη συνείδησή μας και τον περιορισμένο ορίζοντα των συλλογικών φιλοδοξιών μας. Η εποποιία του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ μετατρέπεται τότε σε κάτι εξωπραγματικό που μπορείς να το θαυμάσεις, αλλά όχι να διανοηθείς να του μοιάσεις. Όλα προσλαμβάνονται σε ένα μέτρο πέραν αυτού που μπορείς να διανοηθείς πόσο μάλλον να αποπειραθείς να επαναλάβεις στις νέες συνθήκες κ.ο.κ. Κι όμως, αυτό που διδάσκει η ιστορία, ιδωμένη ως πάλη των τάξεων, είναι ότι οι καθημερινοί άνθρωποι είναι αυτοί που γίνονται κοινωνοί των μεγάλων γεγονότων. Οι άνθρωποι με τους φόβους τους, τα πάθη τους, τις αδυναμίες τους ενσαρκώνουν την ανεξάντλητη ιστορική πρωτοβουλία αυτών των τόσο συχνά αναφερόμενων μαζών.
Αλήθεια, η έκθεση του αχτιφ της ΕΠΟΝ δε θυμίζει κάτι από σημερινές αντίστοιχες διαδικασίες της αριστεράς;