Το κίνημα OccupyWallStreet και τα εκατοστημόρια

 του John Quiggin 

Μία απ’ τις πιο χτυπητές επιτυχίες του κινήματος Occupy Wall Street είναι η ιδέα του «Είμαστε το 99%» και πιο συγκεκριμένα η ταυτοποίηση του ανώτερου 1 τοις εκατό ως κύριας πηγής των οικονομικών προβλημάτων.

Χάρη στο OWS, το γεγονός ότι το 1 τοις εκατό των νοικοκυριών λαμβάνουν το 25 τοις εκατό της διανομής εισοδήματος (πάνω από το 12 τοις εκατό μερικές δεκαετίς πριν) έγινε ευρέως διαδεδομένο. Η εμπειρική δουλειά πάνω στα φορολογικά δεδομένα που παρήγαγε αυτά τα στοιχεία, κι έγινε πιο αξιοσημείωτα απ’ τους Piketty και Saez, ενσταλλαζόταν σιγά σιγά στην μέση συνείδηση, όμως το «Είμαστε το 99 τοις εκατό» την καθιέρωσε με εκπληκτική ταχύτητα.

Ακόμα πιο εκπληκτικά, η ανάλυση περί του  1 τοις εκατό έχει σχεδόν μείνει αναπάντητη απ’ την οργανωμένη δεξιά. Έχοντας περάσει δεκαετίες αρνούμενη την προφανή μεγέθυνση της ανισότητας και του πλούτου των υπερ-πλουσίων, η Δεξιά έχει εμμέσως παραδεχτεί την πραγματικότητα αυτή τη φορά.

Η απάντησή τους στο «Είμαστε το 99 τοις εκατό» ήταν  ο ισχυρισμός ότι «Είμαστε το 53 τοις εκατό». Αυτή η γραμμή βασίζεται στο λειψό και επι καιρώ αντικρουόμενο επιχείρημα περί  «lucky duckies», ότι δηλαδή οι χαμηλόμισθοι εργάτες «δεν πληρώνουν φόρο εισοδήματος». Είναι, φυσικά, αλήθεια ότι πολλοί εργάτες δεν πληρώνουν τον φόρο που ονομάζεται Ομοσπονδιακός Φόρος Εισοδήματος όμως πληρώνουν τον φόρο μισθωτών υπηρεσιών της Κοινωνικής Ασφάλισης, ο οποίος είναι ένας φόρος σε εισοδήματα μισθών, για να μην αναφέρουμε τους φόρους πωλήσεων και πολλούς άλλους. Σε αντίθεση, τα κεφαλαιακά κέρδη, το προτιμώμενο εισόδημα των υπερ-πλουσίων, δεν υπόκεινται σε καμία φορολόγηση και έχουν μόνο τον μισό του κανονικού συντελεστή του Ομοσπονδιακού Φόρου Εισοδήματος.

Αυτό που είναι πιο ενδιαφέρον για μένα είναι ο αριθμός του 53 τοις εκατό, που θυμίζει το σχέδιο Buchanan-Nixon να «κόψουν την χώρα στην μέση και να πάρουν το μεγαλύτερο μισό». Βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις υποκριτικές καταγγελίες των Ρεπουμπλικάνων πολιτικών για ταξικό πόλεμο και για το ότι στρέφουν τον έναν Αμερικάνο εναντίον του άλλου. Το γεγονός ότι ο καθένας μπορούσε να δει αυτό το σύνθημα ως μια έξυπνη πολιτική είναι ένας δείκτης του κόστους που τελικά συνεπάγεται η δημιουργία μιας θεωρητικά ερμητικά κλειστής φούσκας σκέψεως  όπως αυτή της δεξιάς των ΗΠΑ.

Επιστρέφοντας στην πραγματικότητα, θα ήθελα να σκεφτώ λιγάκι για την σχέση μεταξύ του 1 τοις εκατό και του εναπομείναντος 19 τοις εκατό του πληθυσμού στο ανώτερο πεμπτημόριο (δηλαδή 20 τοις εκατό). Οι περισσότεροι αν όχι όλοι οι bloggers εδώ στο CT εμπίπτουν σ’ αυτή την ομάδα. Δεδομένης της αξιοθρήνητης έλλειψης έρευνας αγοράς, δεν μπορώ να πω πολλά για τους αναγνώστες, όμως μια ανάγνωση του τομέα των σχολίων υποδεικνύει ότι οι περισσότεριο αναγνώστες μας επίσης ανήκουν σ’ αυτή την ομάδα.

Το ανώτερο πεμπτημόριο ως σύνολο ελέγχει την μεγάλη πλειονότητα του εισοδήματος των ΗΠΑ, και προφανώς όλο τον οικονομικό πλούτο –λίγα νοικοκυριά εκτός αυτής της ομάδας κατέχουν πολλά παραπάνω από το σπίτι τους κι ίσως κάποια χρήματα σε έναν συνταξιοδοτικό λογαριασμό. Από δω προκύπτει ότι κάθε σημαντική βελτίωση στις δημόσιες υπηρεσίες, ή στην θέση των ανέργων και των φτωχών πρέπει να χρηματοδοτείται από υψηλότερους φόρους στο 1 τοις εκατό, στο 19 τοις εκατό ή και στους δύο.

Το 19 τοις εκατό έχει επίσης ένα δυσανάλογο πολιτικό βάρος, απ’ την στιγμή που είναι πολύ πιο πιθανό απ’ ότι οι Αμερικάνοι γενικά να εγγραφεί, να ψηφίσει και να ασχοληθεί με πολιτικές δραστηριότητες. Έτσι, έχει μεγάλη διαφορά το αν, όπως υπαινίσσεται το «είμαστε το 99 τοις εκατό», ευθυγραμμίζονται με τη μάζα του πληθυσμού ή με το ανώτερο 1 τοις εκατό.

Μέχρι αρκετά πρόσφατα, θα επιχειρηματολογούσα (και το έκανα) εναντίον αυτής της άποψης. Το ανώτερο πεμπτημόριο ως σύνολο τα ‘χει πάει πολύ καλά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, και (παρά κάποιους ανόητους ισχυρισμούς περί του αντιθέτου), οι κάτοχοι υψηλών εισοδημάτων ψήφιζαν κυρίως Ρεπουμπλικάνους, σε συμφωνία με τα οικονομικά τους συμφέροντα. Βεβαίως, υπάρχουν πολλοί που ψηφίζουν ενάντια στα συμφέροντά τους, αλλά αυτό ισχύει επίσης και για πολλούς ανθρώπους του ανώτερου 1 τοις εκατό για να μην αναφέρουμε τους  bona fide δισεκατομμυριούχους όπως ο Buffet κι ο Soros.

Υπήρχε πάντοτε ένα επιχείρημα, με όρους φωτισμένου προσωπικού συμφέροντος ή ταξικού συμφέροντος, ότι είναι καλύτερο να παραιτηθείς από ένα μικρό κομμάτι του (προ-φόρου και μετά-φόρου) εισοδήματός του ώστε να διατηρηθεί μια σταθερή και σχετικά ισότιμη κοινωνία. Όμως σε μια ατομικίστικη κοινωνία όπως αυτή των ΗΠΑ τέτοια επιχειρήματα δεν πάνε πολύ μακριά.

Όσον αφορά την πολιτική, η σιωπηρή παραδοχή μου, σχηματισμένη σε μια σχετικά ισότιμη κοινωνία, ήταν ότι οι φόροι που επιβάλλονταν μόνο στους πολύ πλούσιους ίσως να ήταν κάτι το ικανοποιητικό αλλά δεν θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν πολλά χρήματα. Έτσι, για παράδειγμα, απέρριψα το ότι ο Ομπάμα είχε επικεντρωθεί στο να τελειώσει τις περικοπές φόρων του Μπους για τα εισοδήματα άνω των $250k (μετά βίας, το ανώτερο 2 τοις εκατό). Στο  κεφάλαιο Trickle Down κεφάλαιο των Zombie Economics, στράφηκα κυρίως στο ανώτερο 20 τοις εκατό (ή μερικές φορές στο 10 τοις εκατό) της εισοδηματικής διανομής παρά στο 1 τοις εκατό.

Τώρα βλέπω με πολλή περισσότερη συμπάθεια την ανάλυση του «99 τοις εκατό». Πρώτον, μια πιο προσεκτική ματιά στα στοιχεία ανάπτυξης του εισοδήματος, μας δείχνει ότι, ενώ το 19 τοις εκατό έχει απολαύσει αυξανόμενα εισοδήματα, έχει μετά βίας διατηρήσει το μερίδιό του στο εθνικό εισόδημα. Η ανακατανομή των τελευταίων τριών δεκαετιών έχει πάει από το κατώτερο 80 τοις εκατό στο ανώτερο 1 τοις εκατό.

Αυτό δείχνει την πιθανότητα μιας πολιτικής απάντησης κατά την οποία η κύρια αναδιανεμητική ώθηση θα ήταν να αντιστρέψει αυτή τη διαδικασία. Κάτι τέτοιο σίγουρα θα περιλάμβανε υψηλότερες καταβολές φόρων, όμως αυτό θα αντισταθμιζόταν από την αποκατάσταση των δημοσίων υπηρεσιών, οι οποίες σε οικονομικούς όρους είναι ένα «ανώτερο αγαθό», που αποτιμάται περισσότερο καθώς αυξάνεται το εισόδημα. Το ανώτερο 1 τοις εκατό μπορεί να αγοράσει τις δικές του υπηρεσίες, και σε μεγάλο βαθμό μένει ανεπηρρέαστο από τις περικοπές του δημοσίου τομέα αλλά αυτό δεν ισχύει και για το 19 τοις εκατό.

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η μεγέθυνση της οικονομικής ανασφάλειας. Ο μύθος των ΗΠΑ ως μιας χώρας ευκαιριών για κοινωνική ανέλιξη έχει αντικατασταθεί από τον Φόβο της Πτώσης της Barbara Ehrenreich (μια άλλη καλή πηγή πάνω σ’ αυτό είναι το High Wire του Peter Gosselin). Ακόμα κι αν οι άνθρωποι στο ανώτερο 19 τοις εκατό τα πάνε καλά, είναι λιγότερο ασφαλείς σε σύγκριση με κάθε στιγμή μετά την δεκαετία του ’30 και τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν ακόμα πιο αβέβαιες προοπτικές.

Τέλος, υπάρχει μια συμμαχία του 1 τοις εκατό με δυνάμεις του δεξιού πολιτισμικού φυλετισμού (cultural tribalism). Το 1 τοις εκατό μπορεί να εξουσιάζει μόνο πείθοντας πολλούς ανθρώπους να ψηφίσουν ενάντια στα συμφέροντά τους, κι αυτό απαιτεί μια αντιδραστική και αντι-διανοητική ατζέντα πάνω σε κοινωνικά, πολιτισμικά και επιστημονικά ζητήματα. Ως αποτέλεσμα, οι μορφωμένοι ψηφοφόροι έχουν αυξανόμενα στραφεί εναντίον του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Δεν θέλω να πω πολλά σχετικά με το τελευταίο σημείο. Όπως είπε πρόσφατα ο Allan Grayson κατά τη διάρκεια του αξέχαστού του γκρεμίσματος του PJ O’Rourke, το 1 τοις εκατό κατέχει εντελώς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, όμως επίσης κατέχει μεγάλο μέρος του Δημοκρατικού Κόμματος, και μπορεί να άρχει ικανοποιητικά μέσω οποιουδήποτε εκ των δύο. Επίσης, το να έχεις ένα πτυχίο κολλεγίου δεν σημαίνει ότι είσαι μορφωμένος – οι υποστηρικτές του Tea Party είναι πιο πιθανόν κάτοχοι πτυχίου απ’ ότι ο μέσος Αμερικανός και οι Ρεπουμπλικάνοι απόφοιτοι-κολλεγίου είναι πιο επιρρεπής σε διάφορες παραληρητικές πεποιθήσεις σε ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή.

Παρ’ όλα αυτά, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες που καταγράφονται παραπάνω, ακόμα και τα πιο άνετα εύπορα μέλη της επαγγελματικής τάξης, κοιτάζοντας την συμμαχία των πλουτοκρατών με τους θεοκράτες που μαζεύτηκαν για να υπερασπιστούν την Wall Street μπορούσαν να συμπεράνουν ότι ήταν προς όφελός τους να υποστηρίξουν το 99 κι όχι το 1 τοις εκατό.

Βρισκόμαστε επομένως (προς δική μου έκπληξη) ξαφνικά πίσω σε μια κατάσταση όπου ένα προοδευτικό κίνημα μπορεί να ισχυριστεί λογικά ότι δρα εκφράζοντας τα συμφέροντα μίας ομάδας που είναι (παραθέτω από μνήμης τον Erik Olin Wright πάνω στην Μαρξιστική αντίληψη της εργατικής τάξης):

Α) η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού

Β) υπεύθυνη για όλη σχεδόν την παραγωγική δραστηριότητα (σε αντίθεση με τα εισοδήματα του 1% που προέρχονται από έναν παρασιτικό οικονομικό τομέα)

Γ) οικονομικά απεγνωσμένη ή σε ρίσκο να βρεθεί σ’ αυτήν τη θέση

Μπορούν όλα αυτά να διατηρηθούν; Δεν γνωρίζω κάτι παραπάνω απ’ ότι  όλοι οι υπόλοιποι. Όμως το Occupy Wall Street έχει ήδη πετύχει πράγματα που οι περισσότεροι άνθρωποι θα θεωρούσαν απίθανα έναν μήνα πριν, και για την ώρα τουλάχιστον, η ορμή μεγαλώνει.

Πηγή: Social Europe Journal

Μετάφραση: Γιώργος Μιχαηλίδης 

2 Σχόλια προς “Το κίνημα OccupyWallStreet και τα εκατοστημόρια”

  1. Κι εδώ http://afterhistory.blogspot.com/2011/10/occupy-wall-street.html μεταφρασμένο άρθρο του Immanuel Wallerstein για το κίνημα Occupy Wall Street

  2. Ευχαριστούμε παιδιά. Το αναδημοσιεύσαμε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: