Le pas suspendu de la cigogne – για το θάνατο του Θ. Αγγελόπουλου

Ευχαριστούμε πολύ το blog L’enfant de la haute mer για το μέιλ που μας έστειλε με το όμορφο αφιέρωμα που έκανε με τίτλο «Η αναπαράσταση»-σπαράγματα (1970) εδώ). Στα πλαίσια του αφιερώματος μεταφράζεται κείμενο που γράφηκε στα γαλλικά για το θάνατο του σκηνοθέτη. Αναδημοσιεύουμε το κείμενο στα γαλλικά και τη μετάφρασή του:

Le pas suspendu de la cigogne

A son âge il aurait pu mourir comme tout le monde, d’une longue maladie que l’on appelle vieillesse. Mais non. Un motard l’a renversé en plein tournage, dans une banlieue plutôt sordide du grand Athènes, un quartier populaire, défiguré par les constructions anarchiques et inachevées, sous une colline broyée par la spéculation immobilière, dans un paysage caché aux touristes, et qui portant ne manque ni de charme ni d’humanité, à condition de trouver les grands plans et les longs traveling que Théo Angelopoulos utilisait pour extraire du quotidien sa beauté occultée.

Nul autre que lui ne savait faire fondre hommes et paysages insoupçonnés pour suspendre le temps, nul autre que lui ne savait mieux extirper des passions les plus grotesques, les plus avilissantes, les plus meurtrières, un message d’humanité, y mêlant un regard désenchanté et pourtant plein d’espoir. Cinéaste de l’Espace et du Temps, des ruptures inscrites dans la continuité historique, Théo n’était ni un homme ni un réalisateur facile : d’une voix toujours posée, parfois inaudible, il imposait son regard qui n’avait d’autre objet que l’âme. Une âme panthéiste, où tout ou presque était lié. Terre et arbres, wagons abandonnés, maisons éventrées, horizons perturbés par des frontières artificielles, mesquinerie mais aussi grandeur humaine, fatalité historique, mangrove et brouillards laissant soupçonner la vie si loin, si proche. Ni lui, ni ses films ne connaissaient les frontières : tel un samouraï d’un autre temps, son monde était celui de la fidélité ; non pas celle galvaudée par des histoires d’amour, par les constats hystériques de la vie du couple, par l’attachement à des valeurs meurtrières se terminant, invariablement pas des ismes mais une fidélité inconditionnelle, sereine, imperturbable à l’homme et de tout ce qu’il cache et compresse en lui.

D’autres feront bien mieux que moi l’éloge du cinéaste disparu et de sa longue filmographie. Ils n’oublieront ni les prix de Cannes de Venise ou de Berlin, ni le rôle qu’il joua dans la renaissance du cinéma grec et européen. Je conclurai cet hommage qui ne trouve pas ses mots, par l’image d’une queue humaine interminable à Tokyo devant « Le pas suspendu de la cigogne », ce film qui, témoignant des Balkans avec tendresse et nostalgie a pénétré l’âme japonaise à travers un rituel – éloge au théâtre Nô : un corps indécis écartelé au dessus d’une frontière marquée par une peinture fanée et désuète séparant les mêmes hommes et les mêmes paysages… Adieu Théo.

«Στην ηλικία του θα μπορούσε να είχε πεθάνει όπως όλος ο κόσμος, από την μακρά αρρώστια που λέγεται γηρατειά. Όμως όχι: τον χτύπησε ένας μοτοσικλετιστής εν μέσω των γυρισμάτων της ταινίας του, σ’ ένα εξαθλιωμένο προάστειο, της ευρύτερης Αθήνας, μια λαϊκή συνοικία, παραμορφωμένη από την άναρχη δόμηση και τα σκελετωμένα γιαπιά, κάτω από έναν λόφο που συνθλίβεται από την κτηματομεσιτική κερδοσκοπία, σ’ ένα τοπίο που αποκρύπτεται επιμελώς από τους τουρίστες…. Κι όμως αυτό το τοπίο είναι χαριτωμένο κι ανθρώπινο, υπό τον όρο ότι ο σκηνοθέτης θα μπορέσει να βρει τα ανοιχτά πλάνα και τα μακρόσυρτα “traveling“, που ο Théo Angelopoulos χρησιμοποιούσε για να βγάλει από την καθημερινότητα την κρυμμένη της ομορφιά…..

Κανείς άλλος εκτός από τον ίδιο δεν ήξερε πώς να συντήκει ανθρώπους και ανυποψίαστα τοπία, ώστε να αναστέλλει το χρόνο, κανείς άλλος δεν ήξερε καλύτερα ξεριζώνει τα πάθη τα πιο αλλόκοτα, τα πιο εξευτελιστικά, τα πιο θανατηφόρα, δίνοντας ένα μήνυμα ανθρωπιάς, ένα κράμα απο-μαγεμένης ματιάς και όμως αισιόδοξης. Σκηνοθέτης του Χώρου και του Χρόνου, ο Théo μπόρεσε να εντάξει τις ρωγμές των κρίσεων στην ιστορική συνέχεια.

Δεν ήταν ούτε εύκολος άνθρωπος, ούτε εύκολος σκηνοθέτης: με φωνή επιβλητική, μερικές φορές μόλις ακουγόταν, επέβαλλε την ματιά του, που δεν είχε άλλο αντικείμενο από την ψυχή. Μια πανθεϊστική ψυχή, όπου σχεδόν τα πάντα ήταν συνδεδεμένα. Γη και δέντρα, εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, ξεκοιλιασμένα σπίτια, ορίζοντες ταραγμένοι από τεχνητά σύνορα, μικροπρέπεια αλλά και ανθρώπινο μεγαλείο, ιστορικά αναπόφευκτα, βάλτοι και ομίχλες που σε κάνουν να υποπτεύεσαι μια ζωή τόσο μακιά και τόσο κοντά. Ούτε εκείνος ούτε οι ταινίες του γνώρισαν σύνορα: ως ένας samurai αλλοτινών εποχών, ο κόσμος του ήταν αυτή του η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο: μια άνευ άνευ όρων πίστη στον άνθρωπο, γαλήνια και ατάραχη και σε ό,τι αυτός κρύβει ή καταπιέζει μέσα του…

Και θα κλείσω αυτό το τιμητικό σημείωμα, που δεν βρίσκει τα λόγια του, με την εικόνα μιας ατέλειωτης ανθρώπινης ουράς στο στο Τόκιο, μπροστά στο «Μετέωρο Βήμα του πελαργού», αυτήν την ταινία, που καθώς δείχνει τα Βαλκάνια με τρυφερότητα και νοσταλγία, διείσδυσε στην γιαπωνέζικη ψυχή μέσα από ένα τελετουργικό-ύμνο στο θέατρο Nô: ένα σώμα αναποφάσιστο, διχασμένο πάνω από ένα σύνορο που το σημαδεύει μπογιά ξεθωριασμένη και παρωχημένη, να χωρίζει τους ίδιους ανθρώπους και τα ίδια τοπία … Αντίο Théo.»

Ένα Σχόλιο to “Le pas suspendu de la cigogne – για το θάνατο του Θ. Αγγελόπουλου”

  1. «Η άλλη θάλασσα» μαθαίνω πως θα ολοκληρωθεί..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s