Συζητώντας την ίδρυση της Ελευθεροτυπίας: «Τις απολύσεις και τις προσλήψεις τις αποφασίζει η Συντακτική Επιτροπή» (μέρος 2)

Gr ArtIsResistance

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα στην ίδρυση και τα πρώτα χρονια της Ελευθεροτυπίας μέσα από τη ματιά του Λυκούργου Κομίνη θα δούμε σήμερα τις πρώτες συζητήσεις που πολύ γρήγορα οδήγησαν σε αποφάσεις και δεσμεύσεις. Θα δούμε τον Τεγόπουλο να αφήνει άφωνους τους δύο συνομιλητές του, όταν μετά από πρόταση τους να μοιράζονται οι συντάκτες και οι τυπογράφοι τουλάχιστον το 20 – 30% των κερδών, τους αντιπροτείνει το 80%! Επίσης, θα δούμε τη «χρυσή παράγραφο» του καταστατικού: «Τις απολύσεις και τις προσλήψεις τις αποφασίζει η Συντακτική Επιτροπή. Για τις προσλήψεις μόνο, οι εκδότες θα έχουν δικαίωμα «βέτο»…». Οι δεσμεύσεις, όπως και το καταστατικό είναι πάντα προφορικά, κάτι καθόλου τυχαίο, όπως θα φανεί στα επόμενα αποσπάσματα που θα δημοσιεύσουμε τις προσεχείς ημέρες …

(απόσπασπα από το βιβλίο του Λ. Κομίνη, Η κρίση του ελληνικού τύπου, εκδ. ΚΑΚΤΟΣ, 1985)

Εκείνη την εποχή ήμουν αρχισυντάκτης στην Απογευματινή. Διευθυντής μου —όπως έγραψα— ο Φιλιππόπουλος. Του διηγήθηκα το στιγμιότυπο με τον Τεγόπουλο και του είπα να σκεφτεί μήπως πρέπει να τον βρούμε και να συζητήσουμε μαζί του. Τα «ψωμιά» μας στον Μπότση ήταν λίγα. Ήθελε να δώσει καθαρά δεξιά γραμμή στην Απογευματινή, όπως άλλωστε ήταν και η «φυσική» της – από παλιά – πορεία.

Ο Φιλιππόπουλος αντιδρούσε, αφού έβλεπε «πέρα από τη μύτη του». Έτσι μου σύστησε να περιμένουμε. Ομως δεν περιμέναμε για πολύ. Ο Μπότσης μια μέρα του κοινοποίησε την απόλυση. Είχε ήδη συμφωνήσει με τον Χρήστο Πασαλάρη – όπως ψιθυριζόταν στα δημοσιογραφικά γραφεία, όπου γινόταν λόγος για κάποιο συμβόλαιο που είχαν υπογράψει, πριν ακόμη απολυθεί ο Φιλιππόπουλος – και δεν πίστευε ποτέ ότι μαζί με το διευθυντή του θα έχανε και τις μισές δημοσιογραφικές «φίρμες» που είχε τότε η Απογευματινή. Η επαφή με τον Τεγόπουλο ήταν πια αναπόφευκτη. Του τηλεφώνησα και κλείσαμε το πρώτο ραντεβού. Φωκυλίδου 6 στο Κολωνάκι. Πρωί-πρωί, μέσα στο τεράστιο λίβινγκρουμ που το στολίζει μια καλόγουστη τοιχογραφία Έλληνα διάσημου καλλιτέχνη. Η κουβέντα άρχισε από τη δυνατότητα μιας έκδοσης. Εξετάσαμε πόσο χρονικό διάστημα χρειάζεται για να προετοιμαστεί η εφημερίδα. Σε ποιο τυπογραφείο και σε ποιο πιεστήριο θα μπορούσε να βγει. Ποιοι συντάκτες θα ακολουθούσαν την προσπάθεια. Ενθουσιώδης και βιαστικός ο Φιλιππόπουλος, αψυχολόγητος ο Τεγόπουλος. Συζητήσαμε την πιθανή ημερομηνία. Ο Φιλιππόπουλος βιαζόταν. Πρότεινε 14 Ιουλίου. Περίπου δυο μήνες μετά. Ανατρίχιασα. Το έβλεπα απίθανο. Από το τίποτα να γεννηθεί μια εφημερίδα μετά δύο μήνες; Δε μας είπε γιατί βιαζόταν τόσο. Όμως θα αποδειχθεί ότι είχε δίκιο. Άρχιζε η δίκη του Μπόλαρη και των είκοσι συνωμοτών. Η εφημερίδα έπρεπε να εκμεταλλευτεί το γεγονός. Εγώ ονειροβατούσα. Ήθελα εφημερίδα καλά προετοιμασμένη. Είχα άδικο. Δε μέτραγε αυτό τότε. Ο αγώνας μέτραγε. Άρχισε η διερεύνηση για τα κεφάλαια. Ο Τεγόπουλος μιλούσε για αρχικό κεφάλαιο 10 με 15 εκατομμύρια. Ο Φιλιππόπουλος το δεχόταν. Του είπε ότι η εφημερίδα θα πρέπει να δίνει μερίδιο των κερδών στους συντάκτες και τους τυπογράφους. «Πόσο;» ρωτάει ο Τεγόπουλος. «Τουλάχιστον το 20 με 30% » απαντάει ο Φ. Και αμέσως μαζί με την απάντηση έπεφτε ένας κεραυνός στο κεφάλι μου. Ακούω τον Τ. να λέει: «Εγώ θα τους δίνω το 80%». Ο Φ. με κοιτάζει περίεργα. Κάτι πιάνει από την τόση απλοχεριά ενός υποψήφιου ακόμη, εκδότη. Μα βιάζεται. Θέλει να εκδοθεί η εφημερίδα. Δεν ενδιαφέρεται και πολύ για όλα τα άλλα.
Τίτλος; Ελευθεροτυπία λέει ο Φ. «Είναι δικός μου κατοχυρωμένος για το περιοδικάκι που έβγαζα». Σύμφωνοι. Αύριο θα τα ξαναπούμε.
Την άλλη μέρα την ίδια ώρα στο λίβινγκρουμ. Μαζί μας ο Γαρουφαλής και ο έμπιστος του Φ., οικονομικός συντάκτης, Γ. Κατσώνης. Ανακεφαλαίωση και λεπτομέρειες.
(«Τον άκουσες – είχα πει στο Φ. όταν βγαίναμε την προηγούμενη, από το σπίτι του Τ. – για τι κεφάλαιο μίλησε; Φτάνουν αυτά τα χρήματα;». «Θα του το συζητήσω αύριο» μου είχε απαντήσει).
Με το άνοιγμα της συζήτησης ο Φ. έφερε το θέμα του αρχικού κεφαλαίου της εταιρείας της Ελευθεροτυπίας. «Κίτσο – μιλάγαμε πια με τα μικρά μας ονόματα – δε φτάνουν 10 εκατομμύρια για μία νέα εφημερίδα…». Πριν να τελειώσει τη φράση του, ο πανέξυπνος Τ. τον διακόπτει: «Τιάντα». (Είπαμε, δεν πρόφερε το ρο…). Ξανακοίταξα το Φ, αλλά εκείνος έτρεχε στο ρυθμό του πιεστηρίου. Ονειρευόταν πως η Ελευθεροτυπία κιόλας κυκλοφορούσε στους δρόμους και γινόταν ανάρπαστη…
Το ένα μετά το άλλο «λύνονταν» τα προβλήματα, αλλά… προφορικά. Τίποτε χειροπιαστό. Κανένα χαρτί. «Α!., μας χρειάζεται ένας καλός διαχειριστής» είπε κάποια στιγμή ο Κατσώνης. «Έχω», είπε ο Τ. Ο διαχειριστής μετά από λίγο δε θα δεχόταν το ρόλο που του πρότεινε η ομάδα. «Θα έρθω μαζί σας – τους είπε – αν μπω μέτοχος». «Με χαρά μας» φώναξε ο Τ. Έτσι έμπαινε στο παιχνίδι και ο Χρήστος Σιαμαντάς… Ο συνεκδότης που, όπως μαθεύτηκε, ήταν αυτός που έβαλε τα πρώτα και τελευταία μετρητά!
Ο Σκούρας ήταν φίλος του Τ. Έκανε όμως διακοπές στο Φαληράκι της Ρόδου. Μ’ ένα τηλεγράφημα βρέθηκε στην Αθήνα. Σε λίγο έμπαινε κι αυτός μέσα στην ομάδα της εκκίνησης. Η κατάρτιση ενός καταστατικού, που θα έπρεπε να σέβονται τόσο οι συντάκτες όσο και οι εκδότες, ήταν φανερή. Αρχίσαμε να το φτιάχνουμε – πάντοτε προφορικά – και καταφέραμε να περάσουμε μια «χρυσή» παράγραφο που θα περιόριζε την εξουσία των εκδοτών. Ήταν η τέταρτη και ανέφερε: «Τις απολύσεις και τις προσλήψεις τις αποφασίζει η Συντακτική Επιτροπή. Για τις προσλήψεις μόνο, οι εκδότες θα έχουν δικαίωμα «βέτο»…». Έτσι θα αποφεύγαμε τις αυθαιρεσίες τους. Έτσι ο συντάκτης θα εργαζόταν, χωρίς να κρέμεται στο κεφάλι του η «Δαμόκλεια σπάθη» της απόλυσης. Ούτε θα μπορούσε ο εκδότης να τον εκβιάσει και να του λέει: «Γράψε μου αυτή την είδηση, όπως εγώ θέλω, γιατί αυτό υπαγορεύουν τα συμφέροντα μου». Ακόμη η ύπαρξη της Συντακτικής Επιτροπής ως κυρίαρχου οργάνου δεν επέτρεπε παρεμβάσεις στο δημοσιογραφικό έργο. Η πρώτη βέβαια Συντακτική Επιτροπή δεν μπορούσε να ήταν εκλεγμένη. Ποιος θα την εξέλεγε; Τότε ακόμη, ούτε οι συντάκτες, που εργάστηκαν αργότερα στην,Ε, ήξεραν ότι θα εργαστούν. Η Σ.Ε. λοιπόν συγκροτήθηκε, όταν ήρθε η ώρα της, «αριστίνδην» δηλαδή από τους διευθυντές, τους αρχισυντάκτες και τους προϊσταμένους των διαφόρων τμημάτων της εφημερίδας.
Έβλεπα όμως ότι όλα αυτά τα «ιδανικά» μόνο «στον αέρα» πετούσαν. Λέξεις μετέωρες που σχημάτιζαν φράσεις. Ωραίοι λόγοι. Τα «όνειρα μας», ως δημοσιογράφων, απλώνονταν πάνω στο τραπέζι και διαλύονταν. Φοβόμουν ότι η βιασύνη και η προχειρότητα θα κατέστρεφε αυτή την όμορφη προσπάθεια. Άρχισα να το σκέφτομαι: Αυτά τα δέκα εκατομμύρια που με μια φράση έγιναν «τιάντα» και εκείνο το 20 με 30% που αμέσως χωρίς σκέψη έγινε 80% με έβαλαν σε σκέψεις πονηρές. Έτσι αποφάσισα να σταματήσω να πηγαίνω στις συσκέψεις, μέχρι να δω αν θα «στρώσουν» οι όροι και να μπουν λογικές ημερομηνίες έκδοσης. Οι συζητήσεις όμως προχωρούσαν. «Κλείστηκε» το τυπογραφείο και το πιεστήριο του Έθνους, άρχισε η συγκέντρωση προσώπων, «κλείσιμο χαρτιού». Καταχώριση διαφήμισης. Το ψυχρό πια περιβάλλον της Απογευματινής δε με τραβούσε. Ένιωθα χαμένος. Ρουτίνα, μέσα στην τρίτη δεξιά εφημερίδα που θα δούλευα (μόνη εξαίρεση ένα 6μηνο στον Ανένδοτο και δυο χρόνια στον Ταχυδρόμο) μου υποσχόταν το συγκρότημα Μπότση. «Φωτιά» και αγώνα. Πάλη και ελευθερία μου χάριζε η Ε. Τα ζύγισα και είδα πως θα ‘χανα ένα ωραίο δημοσιογρα¬φικό ξεφάντωμα. Πέταξα στη μούρη του Μπότση τους τίτλους και τις υποσχέσεις του και αποχαιρέτισα τους συναδέλφους μου. Τελευταίο βράδυ μέσα στο γραφείο, όλοι μου έσφιγγαν το χέρι και, όχι και με τόση… θλίψη, με κατευόδωναν. Ένας μόνο την ώρα που πήγαινα να ανοίξω την πόρτα να βγω, μου είπε με ένα ύφος γεμάτο θαυμασμό. «Μπράβο. Πάντως ρε παιδιά – υπονοούσε όλους όσοι πήγαιναν στην Ελευθεροτυπία – σας θαυμάζω για το θάρρος σας…». Ήταν ο Σεραφείμ Φυντανίδης. Τότε διευθυντής σύνταξης στην Ακρόπολι και σήμερα διευθυντής στην Ελευθεροτυπία.

 

2 Σχόλια προς “Συζητώντας την ίδρυση της Ελευθεροτυπίας: «Τις απολύσεις και τις προσλήψεις τις αποφασίζει η Συντακτική Επιτροπή» (μέρος 2)”

  1. […] Συζητώντας την ίδρυση της Ελευθεροτυπίας: «Τις απολύσεις και τις προσλήψεις τις αποφασίζει η Συντακτική Επιτροπή» (μέρος 2) από ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΑΚΗΣ Η Λέσχη της ανυπότακτης θεωρίας […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: