Ο Χριστιανισμός ως θρησκεία της αγοράς

Δημοσιεύουμε σήμερα – μέρα που είναι – στη Λέσχη ένα κείμενο της Μαριάννας Τζιαντζή από την εφημερίδα ΠΡΙΝ της 29ης Απριλίου του 2000. Ευχαριστούμε πολύ το σ. Π. Μ. για την ψηφιοποίηση και την αποστολή του κειμένου στη Λέσχη. 

Αν η Παλαιά Διαθήκη αντιστοιχεί σε μια αγροτική οικονομία και σε μια κλειστή κοινωνία, η Καινή Διαθήκη αντιστοιχεί σε μια οικονομία της αγοράς, που ένα ζωτικό στοιχείο της είναι ο επεκτατισμός. Σύμφωνα με τους κανόνες της Παλαιάς Διαθήκης (βλ. ‘Έξοδο και Δευτερονόμιον), η γη και οι παραγωγικές δυνάμεις που συνδέονται με αυτήν (οι δούλοι και τα ζώα) θεωρούνται πολύτιμα. Αν κάποιος βγάλει το μάτι ή το δόντι του δούλου του, οφείλει να αποδώσει στον παθόντα την ελευθερία του, καθώς και αποζημίωση για το μάτι ή το δόντι που έχασε. Αντίθετα, στο χριστιανισμό ο δούλος πρέπει να είναι πρόθυμος να χάσει και το άλλο μάτι, να υπομένει τα πάντα, να συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι είναι αναλώσιμος, αφού αυτό που τελικά μετρά είναι η βασιλεία των ουρανών. Αντίστοιχα, ο ιουδαϊκός νόμος όριζε αυστηρές προδιαγραφές για το γάμο, την κληρονομιά και την ιδιοκτησία της γης (βλ. Αριθμοί, 36, 5-12) και ύψωνε αυστηρές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ Ιουδαίων και, μη. Στο χριστιανισμό, η διαχωριστική γραμμή δεν συνδέεται με την εθνικότητα, αλλά με την αποδοχή της χριστιανικής πίστης. Η ιδέα του περιουσίου λαού, με τον οποίο ο θεός είχε συνάψει μια ειδική διαθήκη, δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες της νέας εποχής.
Ο χριστιανισμός εξυπηρέτησε τον κοσμοπολιτισμό και τον επεκτατισμό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, καθώς και τον αρπακτικό ατομικισμό της αγοράς. Ο χριστιανισμός διδάσκει την υποταγή στην κοσμική εξουσία, την καρτερία, την αποδοχή της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων. «Δεν ήρθα να καταλύσω το νόμο, αλλά να τον συμπληρώσω», διαβεβαίωνε ο Ιησούς. Στόχος της χριστιανικής διδασκαλίας δεν ήταν η αμφισβήτηση της πολιτικής ή της οικονομικής εξουσίας, αλλά η προσαρμογή στη νέα εποχή.
Αυτή η προσαρμογή αποδείχτηκε χρήσιμη και για όλες τις άλλες εποχές που ακολούθησαν. Ο χριστιανισμός αποδέχεται και καθαγιάζει την επιχειρηματική δραστηριότητα – ας θυμηθούμε τις παραβολές των ταλάντων ή του κακού διαχειριστή. Έτσι, ενώ η ελληνική Εκκλησία καταδικάζει τη χαρτοπαιξία, τη βλασφημία, τη μοιχεία, το γυμνισμό κ.λπ., δεν λέει κουβέντα για το χρηματιστηριακό τζόγο και τις επιπτώσεις του στην υποτιθέμενη αγνή ελληνική ψυχή. Αν οι εκκλησίες λειτουργούσαν τις ώρες που συνεδριάζει ο ναός της Σοφοκλέους, κατά πάσα πιθανότητα θα ήταν μισοάδειες, εκτός και αν κάποιες οθόνες, τοποθετημένες σε στρατηγικά σημεία στο εσωτερικό των ναών, ενημέρωναν τους πιστούς για το ανεβοκατέβασμα των μετοχών στο Χρηματιστήριο των ουρανών.
Ένας λόγιος του 16ου αιώνα, ο Νίκολας Κάρνταν, αφηγείται το πώς ένα πρωί ξύπνησε και είδε τον ήλιο να γλιστρά από τις γρίλιες στο δωμάτιο του. Καθώς κοίταζε τους κόκκους της σκόνης να χορεύουν στις χρυσές ακτίνες, του φάνηκε ότι είδε μες στα αιωρούμενα σωματίδια ένα τέρας με ματωμένα δόντια να κόβει κεφάλια. Πανικόβλητος, πετάχτηκε από το κρεβάτι του και το έβαλε στα πόδια ημίγυμνος. Σήμερα, όμως, ο φόβος δεν εισβάλλει από τους κόκκους της σκόνης, αλλά από την ίδια την οικονομική και πολιτική οργάνωση των κοινωνιών μας. Και η θρησκεία παραμένει ένα ισχυρό (αν και όχι πια το μοναδικό) όπιο των λαών.
Στην καθημερινή τους ζωή οι άνθρωποι δρουν σύμφωνα με το ατομικό τους συμφέρον: κάνουν υπολογισμούς, συγκρίσεις και σχέδια στα οποία συνήθως δεν περιλαμβάνεται το ανορθολογικό στοιχείο. Το μυστικιστικό άγγιγμα έρχεται συνήθως εκ των υστέρων για να προσδώσει νόημα σε μια ζωή που φαίνεται άδεια και δίχως περιεχόμενο. Εκεί που η υλιστική ερμηνεία της ιστορίας αποτυχαίνει ή εγκαταλείπεται (για λόγους εντελώς πεζούς και πρακτικούς), έρχεται το θείο ή το υπερφυσικό να συγκολλήσει τα θρυμματισμένα κομμάτια της μικρής ζωής μας, να δώσει μια ψευδαίσθηση σκοπού και ενότητας σε μια σαστισμένη ύπαρξη. Το ορθολογικό οικοδόμημα της ατομικής επιβίωσης συνυπάρχει αρμονικά με το τερατούργημα της αλλοτριωμένης συνείδησης.
Έχει παρατηρηθεί ότι ο ανορθολογισμός γιγαντώνεται σε περιόδους κρίσης. Μόνο που η κρίση έχει συγκεκριμένο ιστορικό περιεχόμενο, εκδηλώνεται διαφορετικά σε διάφορες εποχές και χώρες, ακόμα και στο εσωτερικό της ίδιας χώρας. Όπως επισημαίνει και ο Τάκης Φωτόπουλος στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε πρόσφατα (θρησκεία, αυτονομία, δημοκρατία, εκδ. Ελεύθερος Τύπος), σήμερα βιώνουμε τη δεύτερη φάση ανόδου του «νέου» ανορθολογισμού. Η πρώτη φάση, που συνδέεται με τα εξεγερσιακά κινήματα της δεκαετίας του ’60, αφορούσε ένα μικρό τμήμα του πληθυσμού της πλούσιας Δύσης και προσπαθούσε να απαντήσει στα υπαρξιακά προβλήματα που έθετε η λεγόμενη καταναλωτική κοινωνία. Όμως, στη σημερινή δεύτερη φάση, που διαμορφώθηκε κατά τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, ο ανορθολογισμός σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή, στο Βορρά και στο Νότο. Η νέα αυτή φάση συμπίπτει με την αντικατάσταση της σοσιαλδημοκρατικής συναίνεσης από τη νεοφιλελεύθερη συναίνεση, με την επέλαση της οικονομίας της αγοράς.
Η κατάργηση των μεταπολεμικών βεβαιοτήτων (της μόνιμης και σταθερής εργασίας, του δικαιώματος για δωρεάν ια¬τροφαρμακευτική περίθαλψη και αξιοπρεπή σύνταξη) έχει μεταμορφώσει ριζικά όχι μόνο το κοινωνικό αλλά και το προσωπικό τοπίο, Ο κόσμος γίνεται άξενος και εχθρικός, όχι εξαιτίας των φυσικών δυνάμεων τις οποίες δεν μπορεί να χαλιναγωγήσει ο άνθρωπος, αλλά επειδή κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτα, ούτε για το παρόν, ούτε για το μέλλον του, καθώς η ζωή ολοένα και περισσότερο μοιάζει με ένα δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο. Πριν από δύο περίπου χρόνια, 45.000 νέοι εκπαιδευτικοί, που ανήκουν στις πιο παραγωγικές ηλικίες, έκαναν αίτηση συμμετοχής στον περιβόητο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. Αρκετές χιλιάδες έκαναν πίσω και δεν πήραν τελικά μέρος στο διαγωνισμό. Χίλιοι πεντακόσιοι κλήθηκαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στη δημόσια εκπαίδευση, ενώ άλλες πέντε χιλιάδες, αν και πέρασαν τις εξετάσεις, παραμένουν αδιόριστοι, μαζί με τους χιλιάδες «κομμένους» αλλά και αντιρρησίες αυτού του εξευτελιστικού θεσμού των εξετάσεων. Παρά την εντυπωσιακή αντίσταση χιλιάδων εκπαιδευτικών το καλοκαίρι του 1998, χιλιάδες είναι αυτοί που δέχονται να πάρουν μέρος στο νέο διαγωνισμό όχι μόνο της «ντροπής», όπως χαρακτηρίστηκε, αλλά και της απελπισίας. «Έστω και για μία πιθανότητα στο ένα εκατομμύριο, εγώ θα το παλέψω», λένε οι εθελοντές υποψήφιοι. Εδώ η λέξη κλειδί είναι το «εγώ». Ως γνωστόν, η προσευχή, τα ξόρκια, τα φυλαχτά επιδρούν σε ατομική βάση. Όσο καλές προθέσεις και αν έχει ο θεός ή η Παναγία, δεν μπορεί να εξασφαλίσει την επιτυχία σε όλους, τη στιγμή που οι θέσεις είναι μετρημένες και δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν όπως ο άρτος και ο οίνος των ευαγγελίων. Τα ευλογημένα στυλό που μοίραζε πέρυσι ο Χριστόδουλος στους υποψήφιους των Πανελληνίων εξετάσεων είναι χαρακτηριστικό δείγμα της επιλεκτικής χάριτος.
Η καταφυγή στη θρησκεία (ακόμα και όταν παίρνει τη μορφή συλλογικών σταυροφοριών) είναι λογική προέκταση του άγριου ατομικισμού και της παγκοσμιοποίησης της αγοράς. Το περίφημο «αόρατο χέρι» της αγοράς δεν διαφέρει και τόσο πολύ από τις ανεξερεύνητες βουλές του Κυρίου.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η θρησκεία (ή μάλλον οι θρησκείες και τα διάφορα ανορθολογικά δόγματα) ανθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, την κατεξοχήν κοιτίδα της παγκοσμιοποίησης. Είμαστε η χώρα των ευκαιριών, όχι των εγγυήσεων, λένε οι Αμερικανοί και σε αυτά τα χνάρια βαδίζουν σήμερα ολοταχώς οι νεοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ο ατομικισμός γίνεται συνώνυμος της δημιουργικότητας, της επιχειρηματικότητας, της επέκτασης. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι σήμερα είναι υψηλότερο από ποτέ το ποσοστό των Αμερικανοί που δηλώνουν ότι ποτέ δεν αμφέβαλαν για την ύπαρξη του θεού και της μετά θάνατον ζωής ή ότι πιστεύουν στα θαύματα ή στην ύπαρξη εξωγήινων όντων. (Επίσης, αυξάνε-ται το ποσοστό εκείνων που πιστεύουν ότι κάποτε υπήρξαν θύμα απαγωγής από εξωγήινους…).
Παρομοίως, στην Ελλάδα είδαμε το πρωτοφανές και υπό τις ευλογίες του κράτους λαϊκό προσκύνημα στο αγιορείτικο εικόνισμα της Παναγίας, ενώ, σύμφωνα με έρευνες, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας είναι ο θεσμός τον οποίο οι νέοι εμπιστεύονται περισσότερο (το αντίθετο συμβαίνει με τα συνδικάτα και τα πολιτικά κόμματα). Η τάση αυτή δεν είναι αυθόρμητη και απλώς γέννημα των καιρών. Κα¬θημερινά τα κανάλια προβάλλουν τις εμφανίσεις και τις «ατάκες του Χριστόδουλου, ενώ πολλοί είναι αυτοί που υποκλίνονται μπροστά στο λεγόμενο «επικοινωνιακό χάρισμα» του αρχιεπισκόπου. Εξάλλου, έχει αποδειχτεί ότι τα ΜΜΕ μπορούν να κατασκευάζουν είδωλα στο χώρο της τέχνης, της πολιτικής και, γιατί όχι, της θρησκείας – και να τα ανανεώνουν με θαυμαστή ταχύτητα.
Το γεγονός ότι σήμερα οι τρεις πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο έχουν εισόδημα όσο οι 48 πιο φτωχές χώρες του πλανήτη μας συνιστά από μόνο του αποθέωση του ανορθολογισμού. Το γεγονός ότι κάνουμε είκοσι λεπτά βόλτα γύρω από το τετράγωνο μας για να ξεπεζέψουμε και να κατακτήσουμε το δικαίωμα να μπούμε στο σπίτι μας ασφαλώς και δεν συνιστά θρίαμβο του ορθολογισμού. Το γεγονός ότι δεν ξέρουμε τι αέρα αναπνέουμε, τι νερό πίνουμε, τι ψωμί ή κρέατα ή λαχανικά τρώμε μας φέρνει πίσω στις πιο σκοτεινές εποχές της ανθρωπότητας, όταν οι άνθρωποι δεν ήξεραν τι ξωτικά κατοικούσαν μέσα στο δάσος, όταν μορφωμένοι άνθρωποι έβλεπαν τέρατα να χορεύουν στην αιωρούμενη σκόνη. Το γεγονός ότι δεν ξέρουμε αν θα βρεθεί μια νοσοκομειακή κλίνη (ή έστω ράντζο) για να μας δεχτεί αν αρρωστήσουμε ανοίγει το δρόμο για να υιοθετήσουμε κομπογιαννίτικες εναλλακτικές μορφές αυτοθεραπείας. Ο ανορθολογισμός δεν κατοικεί στις σκοτεινές κόχες του ανθρώπινου μυαλού, δεν αφορά τα καθυστερημένα και αμόρφωτα στρώματα της κοινωνίας, αλλά είναι συστατικό στοιχείο του σύγχρονου αρπακτικού καπιταλισμού. Οι αιρέσεις, οι υποαιρέσεις και ο συνακόλουθος θρησκευτικός φανατισμός βρίσκουν γόνιμο έδαφος όχι μόνο στους φτωχούς του Τρίτου Κόσμου (π.χ., στη Νιγηρία ή το Πακιστάν), αλλά και στις πιο αναπτυγμένες χώρες και περιοχές, όπως στην Ιαπωνία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, ακόμα και την Κίνα, όπου ένα μεγάλο μέρος των μελών τους είναι οικονομικά απογοητευμένοι αξιωματούχοι του κομμουνιστικού κόμματος!
Με άλλα λόγια, το θρησκευτικό σκοτάδι δεν είναι αυτοτελές: τρέφεται από το σκοτάδι μιας ανελεύθερης κοινωνίας. Ο διαχωρισμός Εκκλησίας και κράτους είναι, ασφαλώς, ένα θετικό βήμα αλλά, όπως επιβεβαιώνεται από το παράδειγμα δυτικών χωρών όπου ισχύει αυτός ο διαχωρισμός, ο μοντέρνος σκοταδισμός εισβάλλει από παντού και επιβάλλεται στην τέχνη, την επιστήμη, την παιδεία, την καθημερινή ζωή. Φέτος την άνοιξη στο Παρίσι, στην ετήσια Έκθεση Βιβλίου, τιμώμενος συγγραφέας ήταν ο Πάολο Κοέλιο, ο οποίος, πέρα από λογοτεχνική μετριότητα, είναι ο πιο εμπορικός κήρυκας της πνευματικής (βλέπε μεταφυσικής) αναζήτησης. Δεν είναι τυχαίο που στους επώνυμους θαυμαστές του Κοέλιο συγκαταλέγονται ο Μπιλ Κλίντον (που έχει φωτογραφηθεί να διαβάζει τον Αλχημιστή), ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Σίμον Πέρες, καθώς και ο ανεκδιήγητος Μπόρις Γέλτσιν. Όταν όμως η Γαλλία, το λίκνο του Διαφωτισμού και υποτιθέμενος φάρος του ευρωπαϊκού πολιτισμού, χρίει έναν τσαρλατάνο σαν τον Κοέλιο «ιππότη των τεχνών και των γραμμάτων» (εν έτη 1996), πώς να μην ανθούν στην Ελλάδα, μαζί με τις σωμών οικονομικές εφημερίδες, οι ροζ αγγελίες, τα «χοτ λάιν», οι αστρολόγοι και οι οραματιστές;

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ
 ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕ ΣΤΗ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Το βιβλίο του βρετανού ακαδημαϊκού Νόρμαν Κον «Αγώνες για την έλευση της Χιλιετούς Βασιλείας τον θεού», που εκδόθηκε πέρυσι στα ελληνικά, είναι μια σημαντική μελέτη πάνω στα χιλιαστικά (και συχνά επαναστατικά) κινήματα του Μεσαίωνα και δικαιολογημένα θεωρείται μνημειώδες έργο αναφοράς. Ωστόσο, καθώς γράφτηκε στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου (πρώτη έκδοση το 1957), αντανακλά μια προκατειλημμένη, χυδαία αντίληψη για τον κομμουνισμό. Υποστηρίζει ότι οι κομμουνιστές, όπως και οι ναζί, ήταν κατακυριευμένοι από το όραμα μιας κατακλυσμικού τύπου τελικής αναμέτρησης, ενός Αρμαγεδδών κατά τον οποίο «ο περιούσιος λαός» (το προλεταριάτο) θα γκρέμιζε την παγκόσμια τυραννία των α¬στών για να εγκαινιάσει μια νέα εποχή.
Η σχέση του μαρξισμού με την πολιτική οικονομία και την επιστημονική ανάλυση της ιστορίας εξαφανίζεται εντελώς, για να υπερτονιστεί ο μεσσιανικός, αποκαλυπτι¬κός χαρακτήρας του κομμουνισμού. Ωστόσο, οι σύγχρονες εκλεκτικές συγγένειες ανάμεσα σε παραδοσιακά ΚΚ (όπως το ΚΚΕ ή το κόμμα του Ζιουγκάνοφ) με τους πατριώτες χριστιανούς δεν είναι κληρονομιά του μεσαιωνικού χιλιασμού ή των ρώσων μηδενιστών της δεκαετίας του 1860. Το άνοιγμα του Περισσού στη νεορθοδοξία είναι λογική συνέπεια αφενός της θέσης του για εθνική ανάπτυξη και για μια νεφελώδη «λαϊκή εξουσία», με βασικό εργολήπτη και αρχιτέκτονα το ΚΚΕ. Το ΚΚΕ που, ως πρωτότοκος υιός κατά το φεουδαρχικό δίκαιο, εμφανίζεται ως αποκλειστικός κληρονόμος των επαναστατι¬κών παραδόσεων και θυσιών του λαού «του».
Κατά την προεκλογική περίοδο, δημοσιεύτηκαν στο Ριζοσπάστη συγκινητικές επιστολές αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, που έκαναν επίκληση στο χυμένο αίμα των μαρτύρων, των εκτελεσμένων, των φυλακισμένων, το οποίο επιβάλλει την υπερψήφιση του «τιμημένου ψηφοδελτίου» του ΚΚΕ! Είναι αλήθεια ότι μπαρουτοκαπνισμένοι αγωνιστές άφησαν την τελευταία τους πνοή μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα ζητωκραυγάζοντας υπέρ του ΚΚΕ, του Ζαχαριάδη, του Στάλιν. Εξίσου αλήθεια, όμως, είναι ότι οι ίδιοι μπαρουτοκαπνισμένοι αγωνιστές θεωρούσαν προδότες όλους αυτούς που αντιτάσσονταν στην κομματική ηγεσία. Έτσι και σήμερα, η κυρία Κανέλλη και ο κύριος Ζουράρις θεωρούνται πιο «κόκκινοι» από τους αιρετικούς κομμουνιστές και Κνίτες του ’89, που επέκριναν τη συγκυβέρνηση, την περεστρόικα, τη σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν.
Η «ιδιοκτησιακή» έως θεολογική αντίληψη της ιστορίας, της επανάστασης, της τοξικότητας, της αποκλειστικής κατοχής της αλήθειας δεν είναι ψυχολογικού τύπου χαρακτηριστικό της Αριστεράς, επίσημης ή ημιεπίσημης, ούτε «καπέλο» της μικροαστικής ηγεσίας πάνω στην εργατική βάση. Είναι ένα φαινόμενο με βαθιές ρίζες, που αξίζει να μελετηθεί με ψυχραιμία και σεμνότητα, με επίγνωση της τραγικής όσο και μεγαλειώδους διαδρομής του κομμουνισμού κατά τον 20ό αιώνα.

ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ
 
ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΑΛΛΑΧ Ή ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ;
 
ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΣΕ ΕΞΑΡΣΗ
 
Η έξαρση του μουσουλμανικού φονταμενταλισμού κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες δεν οφείλεται μόνο στον εγγενή επεκτατισμό του Ισλάμ ή στη σκοτεινή ανατολίτικη ψυχή. Η άνοδος του προωθήθηκε μεθοδικά από δεξιά ή δικτατορικά καθεστώτα ως αντίβαρο στις αριστερές διαθέσεις των λαών τους ή ως μέσο εκτόνωσης της βαθύτατης λαϊκής δυσαρέσκειας (π.χ., η χούντα του Εβρέν στην Τουρκία ενίσχυσε το θεσμό των μουσουλμανικών σχολείων).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο ισλαμικός φόντα μενταλισμός πήρε τις πιο ακραίες μορφές όχι στις πιο οικονομικά καθυστερημένες χώρες του αραβικού κόσμου, αλ¬λά στις πιο εξευρωπαϊσμένες και αναπτυγμένες {π.χ., Ιράν, Τουρκία, Λίβανος). Η άνοδος του εκφράζει τη διπλή αποτυχία τόσο του καπιταλιστικού αναπτυξιακού μοντέλου όσο και του λεγόμενου τρίτου, μη καπιταλιστικού, δρόμου ανάπτυξης. Ασφαλώς, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, αλλά εξίσου καθοριστική στάθηκε και η χρεοκοπία του ιδιότυπου «κρατικού σοσιαλισμού», όπως αυτός εφαρμόστηκε στην Αλγερία, την Αίγυπτο και, ως ένα βαθμό, στην Τυνησία. Οι χώρες αυτές είχαν εφαρμόσει κάποια μέτρα σοσιαλιστικού ελέγχου (π.χ. κρατικοποιήσεις ευρύτατων τομέων της οικονομίας), που ωστόσο δεν στάθηκαν ικανά να ανακουφίσουν τα πλατιά λαϊκά στρώματα ή να περιορίσουν το ληστρικό χαρακτήρα της αστικής τάξης, που πρόθυμα συμβιβάστηκε με τον ιμπεριαλισμό.
Οι εξαιρετικά βίαιες μορφές που παίρνει το φονταμενταλιοτικό φαινόμενο (π.χ., με 100.000 νεκρούς πλήρωσε μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία η Αλγερία τον ισλαμικό εξτρεμισμό) δεν οφείλονται στα εμπρηστικά κηρύγματα των θρησκευτικών ηγετών αλλά στη δραματική οικονομική και κοινωνική περιθωριοποίηση πλατιών στρωμάτων του πληθυσμού.
Ο ισλαμικός φόνταμενταλισμός απορρίπτει κάθετι προερχόμενο από τη Δύση – μαζί και το σοσιαλισμό, χαρακτηρίζοντας το ανεπιθύμητο δυτικό προϊόν. Ενώ ο χριστιανισμός εναποθέτει τις ελπίδες των καταπιεσμένων στην άλλη ζωή, η μουσουλμανική διδασκαλία προτείνει μια σειρά κανόνες που καθιστούν λιγότερο δυσβάσταχτη την επίγεια ζωή. Τέτοιοι κανόνες είναι η απαγόρευση της τοκογλυφίας, η ρύθμιση της καθημερινής ζωής, η αποφυγή του ηδονικού καταναλωτισμού, η επιβολή μιας ενδυματολογικής ομοιομορφίας που αμβλύνει, έστω φαινομενικά, τις ταξικές αντιθέσεις, επιβάλλοντας μια ψευδαίσθηση συλλογικότητας – ή, μάλλον, κοινής μοίρας.
Στις ΗΠΑ, η λεγόμενη «χριστιανική Δεξιά» είναι ένα πανίσχυρο λόμπι. Εδώ λειτουργούν πάνω από’200 χριστιανικά τηλεοπτικά κανάλια και γύρω στους 1.500 χριστιανικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς. Οι στρατιώτες του Ιησού έχουν δυναμική παρουσία στην εσωτερική πολιτική και ισχυρά πολιτικά ερείσματα, κυρίως στο κόμμα των Ρεπουμπλικάνων (π.χ., αγώνες κατά των αμβλώσεων, εκδίωξη της θεωρίας της εξέλιξης από τα σχολικά βιβλία, επαναφορά της προσευχής στα σχολεία, υπεράσπιση των ιουδαιοχριστιανικών αξιών της οικογένειας και προώθηση των «βιβλικών αρχών» στην αμερικανική κουλτούρα). Ταυτόχρονα, οι «λομπίστες του θεού» επηρεάζουν σημαντικά την εξωτερική πολιτική της χώρας, απαιτώντας, μεταξύ άλλων, την άνευ όρων υποστήριξη του Ισραήλ, τη μη παραχώρηση στην Κίνα του εμπορικού προνομίου του πλέον ευνοούμενου κράτους. Επίσης, έχουν προσφέρει ιδεολογική και οικονομική υποστήριξη σε αντικομουνιστικές δυνάμεις στο Ελ Σαλβαδόρ, τη Γουατεμάλα, την Ονδούρα και τη Νικαράγουα. Αν και υποστηρίζουν την παγκοσμιοποίηση, καθώς πιστεύουν ότι θα επιταχύνουν την εκπλήρωση των βιβλικών προφητειών για τη Δευτέρα Παρουσία και τη μάχη του Αρμαγεδδών, ζητούν τον περιορισμό της αμερικανικής συμμετοχής στη χρηματοδότηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και του ΟΗΕ, καθώς τα δύο αυτά διεθνή όργανα χρηματοδοτούν προγράμματα ελέγχου των γεννήσεων! (Γι’ αυτό και ορισμένες χριστιανικές οργανώσεις έδωσαν το παρόν στις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Ουάσινγκτον.) Πάντως, η χριστιανική Δεξιά υποστηρίζει τις βασικές επιλογές του νεοφιλελευθερισμού: ελεύθερη αγορά, λιγότερο κράτος και ισχυρή άμυνα, γεγονός που καθιστά το φονταμενταλισμό των χριστιανών πολύ πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό εργαλείο από ότι η ισλαμική παραλλαγή του.

Ένα Σχόλιο to “Ο Χριστιανισμός ως θρησκεία της αγοράς”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s