Βιβλιοκριτική – Catastrophism: The Apocalyptic Politics of Collapse and Rebirth

Catastrophism: The Apocalyptic Politics of Collapse and Rebirth, PM Press, Οκτώβριος 2012

Sasha Lilley, David McNally, Eddie Yuen και James Davis

Βιβλιοκριτική του Mark Bergfeld που δημοσιεύθηκε στο Socialist Review

Ο Φρέντρικ Τζέημσον είχε αναφέρει κάποτε το εξής: «Είναι πιο εύκολο να φανταστεί κάποιος το τέλος του κόσμου παρά το τέλος του καπιταλισμού». Με τις διαπραγματεύσεις για την κλιματική αλλαγή να έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, με τη μεγαλύτερη κρίση του καπιταλισμού από τη δεκαετία του ’30 και με τους ειδήμονες των δεξιών ΜΜΕ να ανακηρύσσουν το τέλος του δυτικού πολιτισμού εξαιτίας του υποτιθέμενου ισλαμικού κινδύνου, το βιβλίο αυτό είναι το ιδανικό αντίδοτο στον καταστροφισμό, ο οποίος έχει γίνει σήμερα κοινός τόπος και στην αριστερά και τη δεξιά.

Καταστροφισμός είναι η πεποίθηση πως οι «φυσικές καταστροφές», η πυρηνική καταστροφή και η αποκάλυψη υπόσχονται την πολιτική αλλαγή και ακόμη ίσως και τον επαναστατικό μετασχηματισμό. Επομένως, οικολόγοι ακτιβιστές ισχυρίζονται ότι οι πλημμύρες και οι φωτιές στα δάση θα ξυπνήσουν τις μάζες από την απάθεια και θα τις οδηγήσουν στο να αποζητούν ένα νέο κόσμο. Η κλιματική συνάντηση στην Κοπεγχάγη το 2009 είχε ιδωθεί ως «η τελευταία ευκαιρία να σωθεί ο πλανήτης από την καταστροφή». Κι ενώ όμως τα πράγματα γίνονται χειρότερα, το κίνημα δεν έχει σταθεί ικανό να κινητοποιήσει τον  κόσμο σε αυτή τη βάση. Παρόμοια, η τρέχουσα οικονομική κρίση δεν σήμανε πως ο κόσμος αυτόματα οδηγήθηκε σε επαναστατικά και σοσιαλιστικά συμπεράσματα.

Στα τέσσερα κείμενα αυτής της έκδοσης, οι Eddie Yuen, Sasha Lilley, James Davis και David McNally, θα ισχυριστούν πως αυτή η καταστροφολογία υπηρετεί μια βαθιά αντιδραστική λειτουργία. Το να βασίζει κανείς την πολιτική στρατηγική σε τέτοια σενάρια καταστροφής, οδηγεί μόνο στην αποστράτευση και πριμοδοτεί το φόβο, την απάθεια και τον κυνισμό. Η συμβολή της Sasha Lilley είναι μάλιστα ιδιαίτερα σημαντική αντλώντας από τα διδάγματα της ιστορίας και με μια μαρξιστική στρατηγική που οι αναγνώστες θα ευχαριστηθούν διαβάζοντάς τη και θα μάθουν απ’ αυτή.

Η ιστορία του καπιταλισμού έχει δείξει πως το σύστημα είναι ευέλικτο, δυναμικό και μπορεί να ξεπερνά τις κρίσεις. Κι όμως, οι επεξεργασίες της Β’ Διεθνούς ότι ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει κάτω από το δικό του βάρος σα τζένγκα πύργος εμφανίζονται σήμερα περισσότερο από ποτέ. Οι θεωρίες περί καταστροφισμού έχουν καταστροφικές συνέπειες στην ίδια την πραγματικότητα όσο και στην επαναστατική μαρξιστική αριστερά.

Η βαθιά απαισιοδοξία σε σχέση με την ικανότητα της εργατικής τάξης να αλλάξει τον κόσμο μπορεί να οδηγήσει απ’ τη μια στο βολονταρισμό και απ’ την άλλη στο ντετερμινισμό. Αν και πολλοί πιστεύουν ότι βολονταρισμός και ντετερμινισμός είναι διαμετρικά αντίθετες έννοιες, η Lilley θεωρεί ότι συμπίπτουν ως προϊόντα της ίδιας κοσμοαντίληψης.

Η περίφημη διατύπωση της Ρόζας Λούξεμπουργκ «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» αντιστρέφει την αντίληψη περί καταστροφισμού, σύμφωνα με τη συγγραφέα. «Αντί της κατάρρευσης του καπιταλισμού ως απαρχή μιας νέας κοινωνίας, ο καταστροφισμός παράγει τη βαρβαρότητα, εκτός κι αν τον προλάβουν οι επαναστάτες πετυχαίνοντας το σοσιαλισμό.»

(ΣτΜ: Η βιβλιοκριτική δίνει βαρύτητα στη συμβολή της  Sasha Lilley, η οποία είναι ραδιοφωνική παραγωγός, συγγραφέας του βιβλίου Capital and Its Discontents και ζει στην Καλιφόρνια. Ο Eddie Yuen διδάσκει στο Ινστιτούτο Τέχνης του Σαν Φραντσίσκο και είναι συγγραφέας του βιβλίου Confronting Capitalism. Ο James Davis είναι παραγωγός ντοκιμαντέρ και ζει στο Σαν Φραντσίσκο. Ο David McNally είναι συγγραφεάς, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο πανεπιστήμιο του York στο Τορόντο και ακτιβιστής. Εδώ μπορείτε να ακούσετε μια ραδιοφωνική συνέντευξη του σχετικά με το βιβλίο που παρουσιάσαμε. Ο  McNally είναι συγγραφέας, μεταξύ άλλων, των Another World is Possible: Globalization and Anti-Capitalism (2002, δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση 2006), Global Slump: The Economics and Politics of Crisis and Resistance και  Monsters of the Market: Zombies, Vampires and Global Capitalism. Για το τελευταίο βιβλίο, στα πλαίσια του φετινού συνεδρίου του Historical Materialism στο Λονδίνο, κέρδισε το βραβείο του 2012 – Deutscher Memorial Prize, στη μνήμη των Isaac και Tamara Deutscher.

Παραθέτουμε την ομιλία του στο συνέδριο με τίτλο: «Labour-Power and Social Reproduction: From Capital to the Current Crisis» – Filmed by David Panos.)

Επιμέλεια – μετάφραση: Γούσης Κώστας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s