ΜΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΝΟΗΣΗ

αναδημοσίευση από το ΤΕΧΝΗΕΝΤΩΣ και τον Αυγουστίνο Ζενάκο 

Miguel de Unamuno, περ. 1925

Miguel de Unamuno, περ. 1925

«Όλοι περιμένετε τα λόγια μου. Με γνωρίζετε και ξέρετε ότι δεν μπορώ να μείνω σιωπηλός. Μερικές φορές, το να μείνεις σιωπηλός σημαίνει να πεις ψέματα. Διότι η σιωπή μπορεί να ερμηνευθεί ως συγκατάβαση. […] Μόλις τώρα άκουσα μια νεκρόφιλη και παράλογη κραυγή: “Ζήτω ο θάνατος!” Κι εγώ, που έχω περάσει τη ζωή μου διατυπώνοντας παράδοξα, πρέπει να σας πω ως ειδικός ότι αυτό το εξωφρενικό παράδοξο μού είναι απωθητικό. Ο στρατηγός Μιγιάν Αστράυ είναι ανάπηρος. Ας ειπωθεί δίχως κανένα υπονοούμενο. Είναι ανάπηρος πολέμου. Το ίδιο ήταν και ο Θερβάντες.

Δυστυχώς σήμερα στην Ισπανία υπάρχουν πολλοί ανάπηροι. Και σύντομα θα υπάρχουν ακόμη περισσότεροι αν ο Θεός δεν μας βοηθήσει. Με βασανίζει η σκέψη ότι ο στρατηγός Μιγιάν Αστράυ μπορεί να υπαγορεύει τη μαζική ψυχολογία. Ένας ανάπηρος που στερείται το μεγαλείο του Θερβάντες επιμένει να αναζητεί δυσοίωνη ανακούφιση προκαλώντας ακρωτηριασμούς ολόγυρά του. Ο στρατηγός Μιγιάν Αστράυ θα ήθελε να ξαναδημιουργήσει την Ισπανία, μια αρνητική δημιουργία, κατ’ εικόνα και ομοίωση του ιδίου· γι’ αυτό τον λόγο θέλει να δει την Ισπανία ανάπηρη, όπως ξεκαθάρισε άθελά του.»«Θάνατος στη διανόηση!» φώναξε ο στρατηγός. «Ζήτω ο θάνατος!». «Ζήτω!» φώναξε η Φάλαγγα. Οι αξιωματικοί έβγαλαν τα πιστόλια τους και ο σωματοφύλακας του στρατηγού το υποπολυβόλο του.]

«Αυτός είναι ο ναός της διανόησης κι εγώ είμαι ο αρχιερέας του. Εσύ μολύνεις τους ιερούς περιβόλους του. Θα νικήσεις, διότι έχεις αρκετή ωμή δύναμη. Αλλά δεν θα πείσεις. Επειδή για να πείσεις θα χρειαζόσουν αυτά που δεν έχεις: Λογική και δίκιο στον αγώνα σου. Το θεωρώ μάταιο να σε προτρέψω να σκεφτείς την Ισπανία. Τελείωσα.»

* * *

Η ομιλία αυτή μου ήρθε στο νου με αφορμή τις συζητήσεις περί διανοουμένων και διανόησης. Οποιαδήποτε απουσία ομοιότητας με γνωστά πρόσωπα δεν είναι συμπτωματική.

Πρόκειται για την ομιλία του Μιγκέλ ντε Ουναμούνο στη Γιορτή της Ισπανικής Φυλής, στις 12 Οκτωβρίου 1936, στο Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα. Το κοινό αποτελούνταν από επιφανείς εθνικιστές και στρατιωτικούς, τον στρατηγό Μιγιάν Αστράυ, ιδρυτή της ισπανικής Λεγεώνας των Ξένων, τη σύζυγο του Φράνκο, Κάρμεν, τον Αρχιεπίσκοπο της Σαλαμάνκα, ένθερμο υποστηρικτή του Φράνκο, καθώς και ένα μεγάλο άγημα της τοπικής Φάλαγγας.

Ο Ουναμούνο, απελπισμένος από τις αποτυχίες της Ισπανικής Δημοκρατίας και εκ πεποιθήσεως μετριοπαθής, είχε αρχικά υποστηρίξει το κίνημα των εθνικιστών. Πολύ σύντομα, όμως, αηδιασμένος από την καταστολή και τις δολοφονίες -κοντά στις άλλες και του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που δολοφονήθηκε σαν σήμερα, 19 Αυγούστου του 1936- αποφάσισε ότι έπρεπε να αντιδράσει. Ο Φράνκο θέλησε να τον εκτελέσει αλλά κρίθηκε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν επιζήμιο, λόγω των αντιδράσεων που είχε ήδη προκαλέσει διεθνώς η δολοφονία του Λόρκα. Ο Ουναμούνο πέθανε περίπου δυόμιση μήνες αργότερα.

Από το βιβλίο του Άντονι Μπίβορ, The Battle for Spain. Η μέτρια μετάφραση είναι δική μου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s