Archive for the Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας Category

Ζona Rosa εκπομπή 4η 28/04/2014 (vid)

Posted in Απόψεις, Αριστερά, Αφιέρωμα: ΣΥΡΙΑ, Αντιπολεμικό Κίνημα, Διάλογος, Διαφορα, Κρατικός αυταρχισός, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Κοινωνία, Οικονομία, Πολιτισμός, Πολιτική, Σαν σήμερα, Ταξική Μνήμη, Φιλοσοφία, επικαιρότητα, ιστορία, MME on 29 Απριλίου, 2014 by ilesxi

zonarosa

 

Η εκπομπή Zona Rosa, «Απαγορευμένη Ζώνη» της τηλεόρασης, έφτασε τα 4 επεισόδια. Στην αρχή υπάρχει ένα αφιέρωμα στην κραυγή σαν τρόπο αντίστασης, ενώ στην συνέχεια συζητούμε για το θέμα αλλά και για πολλά ακόμα με τον Δημήτρη Ζερβουδάκη. Εν συνεχεία ακολουθεί ένα ρεπορτάζ για το Δίκτυο Ανέργων και επισφαλώς εργαζομένων που διαγράφει τα πρόστιμα στα λεωφορεία. Επιπλέον υπάρχει ένα αφιέρωμα στη ΒΙΟΜΕ που διοργανώνει ένα Πανελλαδικό Διήμερο στις 11-12 Μαίου. Ακολουθεί ένα ρεπορτάζ για τις διαδηλώσεις στην Κρήτη ενάντια στην ρίψη των Χημικών της Συρίας στην Μεσόγειο Θάλασσα. Τέλος, υπάρχει ενημέρωση από τις εκδηλώσεις της εβδομάδας πρωτού κλείσει η εκπομπή με ένα αφιέρωμα της Μαρίας Γραμμένου για την Γκουέρνικα. Στην παρουσίαση της εκπομπής, ο Σταύρος Πανούσης και ο Χρήστος Αβραμίδης. Συνέχεια

Ο αργός θάνατος της Ελληνικής Βιομηχανίας Οχημάτων

Posted in Αριστερά, Αντιπολεμικό Κίνημα, Διαφορα, Διεθνή, Ευρωπαϊκή Ένωση, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Πολιτική, επικαιρότητα on 28 Απριλίου, 2014 by ilesxi
Του Αντώνη Γαλανόπουλου και του Χρήστου Αβραμίδη

Η Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων ιδρύθηκε το 1972  ως Στάγιερ Ελλάς με σκοπό την παραγωγή και διάθεση φορτηγών, γεωργικών ελκυστήρων και σταθερών κινητήρων. Το 1986 η αυστριακή πλευρά αποσύρθηκε κι εγκατέλειψε την εταιρία, η οποία εθνικοποιήθηκε από την κυβέρνηση Παπανδρέου και μετονομάσθηκε σε «Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων Ανώνυμος Βιομηχανική Εταιρεία (ΕΛΒΟ Α.Β.Ε.)».

Η εταιρία ανέπτυξε έντονη παραγωγική δραστηριότητα έως το 2000 που η κυβέρνηση Σημίτη αποφάσισε να την ιδιωτικοποιήσει. Τον Αύγουστο του 2000, μετά από δημόσιο διεθνή διαγωνισμό, το δημόσιο μεταβίβασε το 43% του μετοχικού της κεφαλαίου καθώς και τη διοίκηση της εταιρίας σε κοινοπραξία εταιρειών συμφερόντων Μυτιληναίος Α.Ε.-Όμιλος Επιχειρήσεων, έναντι 4,5 δις δραχμών. Ο όμιλος Μυτιληναίου πήρε την ΕΛΒΟ με μια προίκα πολλών συμβάσεων που σχετίζονταν  με την Ολυμπιάδα και το στρατό. Καθώς οι εξασφαλισμένες αυτές συμβάσεις άρχισαν να ολοκληρώνονται και να περιορίζονται λόγω της κρίσης κι ενώ η σύμβασή του ήταν 15ετής κι έληγε το 2015, τον Ιούνιο του 2010 η Μυτιληναίος Α.Ε. άφησε την ΕΛΒΟ έρμαιο με πολλά εκατομμύρια ευρώ ζημιές, αποχωρώντας από τη διοίκηση της εταιρίας την οποία ανέλαβε ξανά το Ελληνικό Δημόσιο. «Ο Μυτιληναίος πήρε την εταιρία με απαίτηση να έχει από το κράτος παραγγελίες συνεχόμενες ώστε να εξασφαλίζονται τα κέρδη του. Στην κατασκευή του Λέοπαρντ, μεγάλο κομμάτι των εργασιών κατευθύνθηκε στην ΜΕΤΚΑ, εταιρία του ομίλου Μυτιληναίου», λέει ο Κώστας Σιτέλας, μέλος ΔΣ του σωματείου εργαζομένων ΕΛΒΟ. Κανείς δεν αναζήτησε ποτέ ευθύνες στον όμιλο Μυτιληναίου, ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι η ιδιωτικοποίηση πραγματοποιήθηκε με τη συναίνεση του σωματείου εργαζομένων που, μετά από εισήγηση της πλειοψηφίας ΔΑΚΕ-ΠΑΣΚΕ, είχε εγκρίνει την κίνηση.

Η σημερινή μετοχική σύνθεση της εταιρείας, μετά και την τελευταία αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, έχει ως εξής: Ελληνικό δημόσιο 86,37%, Μυτιληναίος Α.Ε. 9,87%, Γενική Βιομηχανική Εταιρία Αμυντικού Υλικού 2,09%, Κληρονόμοι Λαϊνόπουλου 1,67%. Η κυβέρνηση στις 17 Ιανουαρίου 2014 καταθέτει αίτηση ενώπιον του εφετείου Θεσσαλονίκης με την οποία ζητά να τεθεί η εταιρεία σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης. Το σκεπτικό της είναι ότι η ΕΛΒΟ αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα επί σειρά ετών, η διαχρονική συσσώρευση των οποίων καθιστά ιδιαίτερα προβληματική και οικονομικά ασύμφορη τη συνέχιση της λειτουργίας της. Ειδικότερα στην έκθεση τεκμηρίωσης οικονομικής αδυναμίας που κατέθεσε, στα σημαντικότερα προβλήματα της εταιρίας περιλαμβάνονται τα παρακάτω: η δραματική συρρίκνωση του κύκλου εργασιών, οι συνεχείς ζημιογόνες χρήσεις από το 2006 και έπειτα, το σοβαρό έλλειμμα ρευστότητας, η αδυναμία τραπεζικού δανεισμού και η αδυναμία εξυπηρέτησης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων, οι τελεσίδικες αποφάσεις για κατασχέσεις σε βάρος περιουσιακών στοιχείων της εταιρίας, οι σημαντικές καθυστερήσεις στην εκτέλεση των παραγγελιών λόγω έλλειψης επαρκούς κεφαλαίου κίνησης και η ανυπαρξία υπογεγραμμένων συμβολαίων για μελλοντικές εξαγωγές. Στη διάρκεια της επταετίας 2006-2012, οι συσσωρευμένες ζημιές της εταιρίας ανέρχονται προ φόρων σε 110 εκ. ευρώ. Σύμφωνα με την έκθεση, η βιωσιμότητα της εταιρίας, αυτά τα χρόνια, βασίζεται στη χρηματοδότηση μέσω αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου, στις οποίες συμμετέχει αποκλειστικά το ελληνικό δημόσιο.

Στην αίτηση του ελληνικού Δημοσίου, αναφέρεται ρητά ότι «η δραματική οικονομική κατάσταση της εταιρίας οδήγησε στη συμπερίληψη στο  μνημόνιο συνεννόησης με τους ΕΕ/ΕΚΤ/ΔΝΤ της αποκρατικοποίησής της ή λύσης της ως υποχρέωση της χώρας και προαπαιτούμενη δράση για την εκταμίευση δόσης χρηματοπιστωτικής βοήθειας».

Η ειδική εκκαθάριση της εταιρίας θεωρήθηκε ως η πιο εφικτή λύση και από τους συμβούλους αποκρατικοποίησης, δηλαδή την Attica Bank, την KPMG και τη δικηγορική εταιρία Ρόκας. Σύμφωνα με έκθεσή τους, η έρευνα αγοράς έδειξε μηδενικό επενδυτικό ενδιαφέρον για την εταιρία, ενώ στην εξεύρεση επενδυτή αρνητικό ρόλο φαίνεται πως διαδραμάτισε η προειδοποίηση της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανοίξει νέα έρευνα για παράνομες κρατικές ενισχύσεις, η ανάκτηση των οποίων θα βαραίνει και τους πιθανούς μελλοντικούς μετόχους της εταιρίας. Σε αυτό το σημείο να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με απόφασή της το 2009 είχε κρίνει φοροαπαλλαγές ύψους 1,4 εκ. ευρώ ως παράνομες κρατικές ενισχύσεις. Η φοροαπαλλαγή θωρήθηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα της ΕΛΒΟ έναντι των ανταγωνιστών της, το οποίο απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Η ως άνω κρατική ενίσχυση κρίθηκε ότι δεν συμβαδίζει με την κοινοτική νομοθεσία καθώς ενίσχυε οικονομικά και τη παραγωγική δραστηριότητα της εταιρίας που δεν εξυπηρετούσε στρατιωτικούς σκοπούς του ελληνικού κράτους. Το ποσό αυτό ανακτήθηκε από το ελληνικό δημόσιο μέσα στο 2010 από έσοδα της εταιρίας τα οποία προέρχονταν από τις μη στρατιωτικές της δραστηριότητες.

Τέλος, οι σύμβουλοι αποκρατικοποίησης περιγράφουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της εκκαθάρισης. Στα πλεονεκτήματα συγκαταλέγονται η μεταβίβαση της εταιρίας χωρίς βάρη, χρέη και λοιπές υποχρεώσεις, η ικανοποίηση των τραπεζών από και η απαλλαγή του δημοσίου από μια ζημιογόνο ΔΕΚΟ. Στα μειονεκτήματα αναφέρονται τελικά μόνο οι αντιδράσεις των ενδιαφερόμενων μερών, δηλαδή των εργαζομένων, καθώς άλλα πιθανά προβλήματα αναφέρεται πως έχουν λυθεί κατόπιν συμφωνίας των ελληνικών αρχών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.  Με επιστολή τους στις 16 Δεκεμβρίου 2013 οι αντιπρόεδροι της ευρωπαϊκής επιτροπής υπενθυμίζουν τις δεσμεύσεις του ελληνικού  δημοσίου για το μέλλον της ΕΛΒΟ, οι οποίες περιλαμβάνουν τη θέση της εταιρίας σε ειδική εκκαθάριση και το τερματισμό της παραγωγικής της λειτουργίας το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014.

Το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΛΒΟ στράφηκε δικαστικά κατά της αίτησης του ελληνικού δημοσίου. Οι εργαζόμενοι προέβαλαν ένσταση καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος του αιτούντος να επιδιώξει τη θέση της ΕΛΒΟ σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης, διότι, όπως ισχυρίζονται, το Ελληνικό Δημόσιο «έχει την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη για το γεγονός ότι η εταιρία έχει φτάσει στην οικονομική κατάσταση που σήμερα βρίσκεται».  Ο Χρήστος Ξεφτέρης, μέλος ΔΣ σωματείου εργαζομένων δήλωσε σχετικά: «Από το 2010 κεντρικός πολιτικός προσανατολισμός και σχεδιασμός για την ΕΛΒΟ ήταν η σταδιακή και σκόπιμη απαξίωσή της για να φτάσει στο σημείο που βρίσκεται σήμερα και να είναι εύκολη η υπαγωγή της σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης».
Οι εργαζόμενοι πιστώνουν ιδιαίτερα στην κυβέρνηση την μη καταβολή του ποσού των 7,5 εκατομμυρίων ευρώ, της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου που αποφασίστηκε τον Φεβρουάριο του 2013, το οποίο θα παρείχε στην εταιρία τη δυνατότητα να συνεχίσει την εκτέλεση παραγγελιών που έλαβε από την Κυπριακή Δημοκρατία και τον Ελληνικό στρατό και την τοποθέτηση του Δημητρίου Παπακώστα, Προέδρου και Διευθύνοντος συμβούλου της εταιρίας ΕΛΒΟ, στη θέση του Διευθύνοντος Συμβούλου της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ), πράξη που –συνδυαστικά με την παραίτηση κι άλλων μελών του ΔΣ- άφησε την ΕΛΒΟ χωρίς διοίκηση, με αποτέλεσμα την αδυναμία της εταιρίας να διαπραγματευτεί και να συνάψει νέες συμβάσεις.

Επιπλέον, ξεχωριστή σημασία έχει η στρατιωτική πλευρά της ΕΛΒΟ. Οι εργαζόμενοι ισχυρίζονται ότι η θέση της ΕΛΒΟ σε ειδική εκκαθάριση περιορίζει την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας. Σύμφωνα με τους εργαζόμενους, η ΕΛΒΟ αποτελεί τμήμα της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας και τυχόν εκποίησή της, θα οδηγήσει σε ταυτόχρονη εκποίηση μέρους των αμυντικών δυνατοτήτων και δεδομένων της χώρας. Στην ένσταση των εργαζομένων αναφέρεται λεπτομερώς ότι: «Στην ΕΛΒΟ βρίσκονται απόρρητα σχέδια του μεγαλύτερου μέρους των τεθωρακισμένων οχημάτων και αρμάτων του ελληνικού στρατού. Εάν περάσουν στα χέρια ξένων ή ιδιωτών, τότε η άμυνα της χώρας θα είναι ευάλωτη. Σε περίπτωση πολέμου οι εγκαταστάσεις της ΕΛΒΟ περνούν στα χέρια του στρατού και η πλειοψηφία των εργαζόμενων επιστρατεύεται για την υποστήριξη του στρατεύματος». Η εκποίηση της ΕΛΒΟ είναι βέβαιο ότι θα εκτοξεύσει το οικονομικό κόστος των προμηθειών του Ελληνικού Στρατού και θα αυξήσει τις δαπάνες για την αμυντική θωράκιση της χώρας.

Τελικά, η απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καταλήγει λέγοντας ότι «ανεξαρτήτως των αιτίων που προκάλεσαν την οικονομικής εξέλιξη της εταιρίας και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει και ανεξαρτήτως των τυχόν πολιτικών ή άλλων ευθυνών για τη σημερινή οικονομική της κατάσταση, περιστατικά τα οποία δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας δίκης», πρέπει να απορριφθεί η ένσταση των εργαζομένων και η ΕΛΒΟ να τεθεί σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης.

Το ελληνικό δημόσιο πρότεινε ως εκκαθαριστή την εταιρία «Ernst&Young», μια από τις 4 μεγαλύτερες εταιρίες παροχής υπηρεσιών διεθνώς, η οποία λειτουργεί ως δίκτυο εταιρειών-μελών που είναι ξεχωριστές νομικές οντότητες σε κάθε χώρα. Η Γενική συνέλευση των εργαζομένων της ΕΛΒΟ, έπειτα από εισήγηση της πλειοψηφίας του ΔΣ, αποφάσισε  να συνομιλήσει με τον ειδικό εκκαθαριστή κι έτσι  εκπρόσωπος της «Ernst&Young» έχει ήδη εγκατασταθεί στο εργοστάσιο και ελέγχει τα οικονομικά στοιχεία. Ο πρόεδρος του σωματείου Θεόδωρος Αλιόγκας δήλωσε: «Ο εκκαθαριστής μας είπε ότι θα μας καταβάλλει τα δεδουλευμένα που μας χρωστά η εταιρία από τον Σεπτέμβριο και ότι δεν θα πειράξει το προσωπικό. Του δίνουμε ένα χρονικό περιθώριο και περιμένουμε».

Η ΕΛΒΟ,  στη πραγματικότητα, έχει ξεχωριστή σημασία για τη χώρα. Πρόκειται για την  μοναδική αυτοκινητοβιομηχανία της Ελλάδας και τη μοναδική αμυντική βιομηχανία πάνω από το λεκανοπέδιο Αττικής. Η ΕΛΒΟ είναι κατασκευαστής αρμάτων μάχης και φορτηγών του ελληνικού στρατού και πλήθους ειδικών οχημάτων που δεν έχει κατασκευάσει καμία άλλη βιομηχανία στον ελλαδικό χώρο όπως ασθενοφόρα, πυροσβεστικά, αστικά λεωφορεία, γεωργικά μηχανήματα και οχήματα αεροδρομίων, τα οποία μάλιστα κατασκευάζονται με μικρό κόστος για το ελληνικό κράτος. Επίσης, η ΕΛΒΟ έχει τη δυνατότητα να παράγει από μόνη της ανταλλακτικά για τα οχήματα που παράγει και το κόστος είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικό.

Γύρω από την ΕΛΒΟ, τα 42 χρόνια λειτουργίας της, δραστηριοποιούνται πολλοί προμηθευτές και κατασκευαστές οι οποίοι ήταν άμεσα συνδεδεμένοι με το παραγωγικό της έργο. Για μια θέση εργασίας στην ΕΛΒΟ αντιστοιχούσαν τέσσερις έξω από αυτήν, ισχυρίζεται ο Κώστας Σιτέλας. Αντιλαμβάνεται εύκολα κανείς ότι το κλείσιμο της ΕΛΒΟ σημαίνει αυτομάτως και συρρίκνωση ή κλείσιμο πολλών βιομηχανιών ή βιοτεχνιών που συνδέονται με το παραγωγικό της έργο. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Βιομηχανική Περιοχή της Θεσσαλονίκης, επικρατεί εικόνα ερήμωσης και αποβιομηχάνισης, με αρκετά εργοστάσια-κουφάρια. Ο πρόεδρος του σωματείου μας είπε χαρακτηριστικά ότι «η ΕΛΒΟ σε πλήρη λειτουργία ήταν ο πνεύμονας της Βιομηχανικής Περιοχής». Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι δήμοι του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης εξέδωσαν ψηφίσματα στήριξης της ΕΛΒΟ.

Ο πρόεδρος του σωματείου δήλωσε στο Unfollow ότι υπήρξε συνάντηση με τους Στουρνάρα, Γεννηματά, Βενιζέλο, οι οποίοι είπαν στους εργαζόμενους ότι η ΕΛΒΟ δεν πρόκειται να κλείσει. «Εξετάζονται διάφορα σενάρια, όπως η δημιουργία μιας ενιαίας αμυντικής βιομηχανίας με την ΕΛΒΟ, την ΕΑΒ και την ΕΑΣ. Μας είπαν ότι έχει ήδη συμφωνηθεί η ΕΛΒΟ να πάει στο Υπουργείο Άμυνας», μας διευκρίνισε.  Παραμένει βέβαια άγνωστο το με ποια μορφή θα υπαχθεί η εταιρία στο Υπουργείο Άμυνας κι αυτό θα καθορίσει το μέλλον του προσωπικού της. Για παράδειγμα, αν παραμείνει μόνο το κομμάτι της συντήρησης και το επισκευαστικό η συρρίκνωση θα είναι δραματική καθώς από τους 360 εργαζόμενους θα μείνουν μόνο 50-60, όπως εκτιμά ο Κώστας Σιτέλας.

Εν τέλει, ποιος κερδίζει και ποιος χάνει από αυτή την ιστορία; Χάνει αυτός που έχανε πάντα, οι παραγωγοί της εργασίας και του πλούτου, οι 350 εργαζόμενοι που θα μπουν στο φάσμα της απόλυσης. Και κερδίζει αυτός που κέρδιζε πάντα, οι μεγαλοεπιχειρήσεις, ανταγωνίστριες εταιρίες του κλάδου που θα επεκταθούν σε ένα ακόμα πεδίο κερδοφορίας. Μία ακόμα λαμπρή μέρα ξημερώνει για τις Siemens όλου του κόσμου.
*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Unfollow #27

Συνέχεια

Αφιέρωμα της ΕΡΤ3 στην Παρισινή Κομμούνα (Video)

Posted in Αριστερά, Εργατικό Κίνημα, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Κοινωνία, Πολιτική, ιστορία on 9 Απριλίου, 2014 by ilesxi

vive-la-commune

 

Συμπληρώθηκαν 143 χρόνια από όταν οι εργάτες του Παρισιού και άλλα κοινωνικά στρώματα εγκαθίδρυσαν την επαναστατική τους κυβέρνηση στην λεγόμενη Πόλη του φωτός. Αμέσως η νέα κυβέρνηση πήρε προοδευτικά μέτρα πρωτόγνωρα για τα δεδομένα του 19ου αιώνα και ανακούφισε τις φτωχές τάξεις.

  Από τα προβλήματα του Γαλλικού λαού ήταν τα χρέη και οι κατασχέσεις καθώς μόλις 1 εβδομάδα πριν την εξέγερση υπήρχαν 50.000 νομικές αιτήσεις για κατασχέσεις. Όταν λοιπόν οι Κομμουνάροι κατέλαβαν την εξουσία, από τα πρώτα μέτρα που πήραν ήταν να σταματήσει η διαδικασία των μαζικών εξώσεων και να δώσουν τις κλειστές επιχειρήσεις στους εργαζόμενους ώστε να τις λειτουργήσουν.

Η πρώτη σοσιαλιστική προσπάθεια της ανθρωπότητας, όμως δεν κράτησε πολύ.

Ο στρατός της εκδιωχθείσας κυβέρνησης ανασυντάχθηκε στις Βερσαλλίες και επιτέθηκε στο Παρίσι στις 2 Απριλίου.

Όσοι Κομμουνάροι αιχμαλωτίζονταν εκτελούνταν αμέσως και το πλεονέκτημα του στρατού ήταν τέτοιο ώστε από τα μέσα Απριλίου σταμάτησε τις διαπραγματεύσεις με το Παρίσι και κατέστειλε αλύπητα κάθε αντίσταση.

Η Κομμούνα επίσης ενέπνευσε όλες τις επαναστάσεις που ακολούθησαν στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και τον ίδιο τον Μαρξ ο οποίος έγραψε για αυτήν, το βιβλίο  εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία .

Η επαναστατική κυβέρνηση μπορεί τελικά να κατεπνίγη προτού συμπληρώσει 2μιση μήνες ζωής. Όμως το παράδειγμα των ηρωικών Παριζιάνων συνεχίζει να ταξιδεύει χρόνια μετά ,για να δείξει στους Άθλιους του 21ου αιώνα, ότι μία επαναστατική αλλαγή της ζωής τους θα μπορούσε και να είναι εφικτή.

 

Το ρεπορτάζ επιμελήθηκε ο Χρήστος Αβραμίδης για την Ελεύθερη ΕΡΤ3. Μιλούν οι Περικλής Παυλίδης, και Βασίλης Μηνακάκης, ενώ εισηγητής στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Λέσχη Θεωρίας και Πολιτισμού «Αναιρέσεις», ήταν και ο Σπύρος Μαρκέτος.

H Λογική των μορφών της αξίας στο »Κεφάλαιο» του Μάρξ

Posted in Απόψεις, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Οικονομία on 29 Νοεμβρίου, 2013 by ilesxi

του Γιάννη Νίνου

Η μορφή της αξίας. Πέρασμα στο φαινόμενο του εμπορεύματος

Μετά από την εξέταση της ουσίας του εμπορεύματος, ο Μαρξ επανέρχεται στην εξέταση της εμφάνισης της αξίας, αλλά αυτή τη φόρα υπό το πρίσμα της διαγνωσμένης ουσίας.  Και πραγματικά, ξεκινήσαμε από την ανταλλαχτική αξία ή από την ανταλλαχτική σχέση των εμπορευμάτων, για να βρούμε τα ίχνη της αξίας που κρύβεται μέσα τους. Τώρα πρέπει να ξαναγυρίσουμε στη μορφή αυτή της εμφάνισης της αξίας[1]. Εδώ, ο Μαρξ θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η αξία εμφανίζεται μέσα στις διαφορετικές σχέσεις με τις αξίες χρήσης, θα εξετάσει δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο η ουσία φαίνεται.

Ο Μαρξ στην ανάλυση του εμπορεύματος, ακολουθεί ξανά τον λογικό τρόπο ανάπτυξης της Επιστήμης της Λογικής. Η ουσία συνιστά την άρνηση του Είναι, στην συνέχεια η ίδια αρνείται τον εαυτό της και μεταβαίνει στο φαινόμενο. Στην άρνηση της ουσίας, οι προσδιορισμοί της δεν χάνονται αλλά βρίσκονται σε ανηρημένη μορφή στο φαινόμενο. Έτσι, το φαινόμενο αποτελεί την ενότητα του Είναι και της Ουσίας. Στο φαινόμενο λοιπόν, η ουσία φαίνεται.

Συνέχεια

Μαρξισμός, αιτιοκρατία και ελευθερία

Posted in ΘΕΜΑ: Γιατί ο Μάρξ είχε δίκιο, Ιδέα του Κομμουνισμού, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας on 30 Αυγούστου, 2013 by ilesxi
του Παναγιώτη Μαυροειδή

Συζητώντας το βιβλίο του Terry Eagleton ‘’Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο’’, (Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ) (Μέρος 3)

‘’Ο μαρξισμός αποτελεί μια μορφή αιτιοκρατίας. Βλέπει τους ανθρώπους απλώς ως εργαλεία της ιστορίας, κι έτσι τους αφαιρεί την ελευθερία και την ατομικότητα τους. Ο Μαρξ πίστευε σε μια ανυπέρβλητη ιστορική νομοτέλεια, που επιβάλλε­ται αδυσώπητα και την οποία δεν μπορεί ν’ ανα­τρέφει καμία ανθρώπινη ενέργεια. Η φεουδαρχία ήταν προορισμένη να γεννήσει τον καπιταλισμό, και ο καπιταλισμός θα δώσει αναπόφευκτα τη θέση του στον σοσιαλισμό. Υπό αυτό το πρίσμα, η θεωρία του Μαρξ για την ιστορία αποτελεί απλώς μια κοσμική εκδοχή της Θείας Πρόνοιας ή της Μοίρας. Όπως και τα μαρξιστικά κράτη, προσβάλλει την ανθρώπινη ελευθερία και αξιο­πρέπεια’’.

Ο Terry Eagleton στο Τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου του, ξεδιπλώνει ουσιώδεις προβληματισμούς πάνω σε αυτόν τον ισχυρισμό. Συνέχεια

Είναι σημαντικό να φανταζόμαστε τον κόσμο μετά τον καπιταλισμό

Posted in Απόψεις, ΘΕΜΑ: Οικονομική Κρίση, Ιδεολογία, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Οικονομία, Πόλη, Γεωγραφία, Αρχιτεκτονική on 27 Αυγούστου, 2013 by ilesxi

Από τα ζητήματα της στέγασης μέχρι τους μισθούς, ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ υποστηρίζει ότι η εξέταση των αντιφάσεων του καπιταλισμού μπορεί να δείξει τον δρόμο προς έναν εναλλακτικό κόσμο

– Ετοιμάζετε το νέο βιβλίο σας «Οι δεκαεπτά αντιφάσεις του καπιταλισμού». Γιατί  επικεντρώνεστε σε αυτές;

-Η ανάλυση του καπιταλισμού δείχνει ότι υπάρχουν σημαντικές και θεμελιώδεις αντιφάσεις. Σε τακτά χρονικά διαστήματα οι αντιφάσεις αυτές ξεφεύγουν από τον έλεγχο και δημιουργούν κρίσεις. Σήμερα βρισκόμαστε μέσα σε μια κρίση, και νομίζω ότι είναι σημαντικό να ρωτήσουμε «ποιες ήταν οι αντιφάσεις που μας οδήγησαν σε αυτήν;». «Πώς μπορούμε να αναλύσουμε την κρίση από την άποψη των αντιφάσεων;» Μια από τις μεγάλες ρήσεις του Μαρξ ήταν ότι «μια κρίση είναι πάντα το αποτέλεσμα υπόγειων αντιφάσεων». Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ασχοληθούμε με αυτές, παρά με τα αποτελέσματά τους.
Συνέχεια

Ο αρνητικός ορίζοντας του ολοκληρωτικού καπιταλισμού

Posted in Ιδεολογία, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας on 3 Ιουλίου, 2013 by ilesxi

            Του Ονειρμού http://bestimmung.blogspot.gr/

ABSOLUTE CAPITALISM

Yπάρχει ένας απόλυτος ορίζοντας στην ανάπτυξη του καπιταλισμού: ο καπιταλισμός στην «τελειότητά» του, ο καπιταλισμός στην ολοκληρωτική εξαφάνιση του εχθρού, εξαφάνιση των προκαπιταλιστικών κατάλοιπων και των αντιστάσεων, εξαφάνιση όποιας σκέψης και πρακτικής δείχνει πως υπάρχει ζωή και μετά από αυτόν, με άλλα λόγια ολοκληρωτική εξαφάνιση όλων εκείνων των πραγματικών περιστάσεων που εμποδίζουν την καθαρή Ιδέα του καπιταλισμού να πραγματωθεί. Αυτός ο απόλυτος ορίζοντας είναι ο ορίζοντας του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Στο κείμενο αυτό θα προσπαθήσουμε να προτείνουμε ένα γενικό ερμηνευτικό πλαίσιο ως υπόθεση, με βάση το οποίο πιστεύουμε ότι μπορούν να αξιοποιηθούν τα εμπειρικά δεδομένα και να οδηγηθούμε στην εκτίμηση για τη σύγχρονη φάση ανάπτυξης του καπιταλισμού. Από το πλαίσιο αυτό απουσιάζουν ζητήματα συστημικής αρχιτεκτονικής διάρθρωσης όπως η θεωρία του αδύναμου κρίκου, η διάκριση σε «κέντρο» και «περιφέρεια», κ.α

Α) Επιστημο-λογική Εξιδανίκευση

« Από τη στιγμή που μπορεί κανείς να σκεφτεί τον πόλεμο με δύο τρόπους, στην απόλυτή του μορφή ή σε μία από τις διάφορες μεταβλητές μορφές που στη πραγματικότητα αυτός παίρνει, ανακύπτουν δύο διαφορετικές έννοιες επιτυχίας (σ.σ πολεμικής επιτυχίας) […]Η πρώτη από αυτές τις δύο οπτικές αντλεί την εγκυρότητά της από τη φύση του αντικειμένου. Η δεύτερη, από την πραγματική ιστορία. Αμέτρητες περιπτώσεις έχουν υπάρξει όπου ένα αμυδρό πλεονέκτημα θα μπορούσε να αποκτηθεί χωρίς μια δυσχερή συνθήκη να το συνοδεύει. Όσο περισσότερο το στοιχείο της βίας μετριάζεται, τόσο πιο συχνές θα είναι αυτές οι περιπτώσεις. Αλλά όπως ένας απόλυτος πόλεμος ποτέ στη πραγματικότητα δεν έχει επιτευχθεί, με τον ίδιο τρόπο ποτέ δεν θα βρούμε έναν πόλεμο στον οποίο η δεύτερη έννοια επικρατεί τόσο, ώστε η πρώτη να μπορεί να παραβλεφθεί εντελώς. Αν δεχτούμε αξιωματικά τη πρώτη από τις δύο έννοιες, αναγκαία έπεται εξ αρχής ότι κάθε πόλεμος πρέπει να συλληφθεί σαν ένα απλό όλον, και ότι με τη πρώτη κίνησή του ο στρατηγός πρέπει ήδη να έχει μια καθαρή ιδέα του σκοπό προς τον οποίο όλες οι γραμμές θα συγκλίνουν. Αν δεχτούμε αξιωματικά τη δεύτερη έννοια, τότε θα βρούμε θεμιτό να επιδιώξουμε μικρότερα πλεονεκτήματα ως αυτοσκοπό και να αφήσουμε το μέλλον στην τύχη του.  Συνέχεια

To ποσοστό κέρδους είναι το κλειδί

Posted in ΘΕΜΑ: Οικονομική Κρίση, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Οικονομία, RADICAL ECONOMIC THEORIES OF THE CURRENT ECONOMIC CRISIS on 6 Σεπτεμβρίου, 2012 by ilesxi

του  Michael Roberts*

Η πορεία της κερδοφορίας δείχνει την πορεία του καπιταλισμού

Η οικονομία του σύγχρονου κόσμου κυριαρχείται από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Στον καπιταλισμό, το χρήμα χρησιμοποιείται για να παράγει περισσότερο χρήμα. Η κινητήρια δύναμη της παραγωγής είναι το κέρδος, όχι οι κοινωνικές ανάγκες και η καπιταλιστική παραγωγή δεν  προχωράει σε μία ευθεία γραμμή ανόδου. Υπόκειται σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις «ανάπτυξης και ύφεσης», που καταστρέφουν κάθε φορά και κατασπαταλούν μεγάλο μέρος από την αξία που έχει ήδη παραχθεί από την κοινωνία (τους εργαζόμενους). Οι δεκαετίες του 1880 και του 1890 γνώρισαν μια σημαντική καταστροφή της παραγωγής και του πλούτου των ΗΠΑ- η «μεγάλη κρίση» του ‘30 επίσης. Τώρα βιώνουμε την πρώτη  «Μεγάλη Ύφεση» όντας ακόμα μέσα στη «Μακρά Κρίση»  του 21ου αιώνα.

Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής έχει επαναλαμβανόμενες κρίσεις γιατί έχει δύο μεγάλα ελαττώματα. Πρώτον, σε μια μονεταριστική οικονομία, της οποίας ο καπιταλισμός είναι η επιτομή, υπάρχει πάντα η πιθανότητα της κρίσης. Οι κάτοχοι του χρήματος μπορεί να μη θέλουν να το ξοδεύουν ή να το επενδύουν πάντα, αλλά να το αποθηκεύσουν. Αν το αποφασίσουν αυτό, για οποιονδήποτε δικό τους λόγο, μπορεί να προκληθεί εξάρθρωση στο σύστημα ανταλλαγών και να δημιουργηθεί κρίση στην αγορά και την πώληση.

Δεύτερον, το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής για κέρδος θα αρχίσει να αποσταθεροποιείται, αν δεν  δημιουργείται αρκετό κέρδος, τόσο που να ικανοποιεί τους κατόχους των μέσων παραγωγής. Και υπάρχει η εγγενής τάση του ποσοστού κέρδους να πέφτει. Αυτή είναι βαθύτερη αιτία όλων των κρίσεων. Συνέχεια

5 χρόνια μετά: Έλεγχος προόδου για τον καπιταλισμό της κρίσης

Posted in Απόψεις, ΘΕΜΑ: Οικονομική Κρίση, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, RADICAL ECONOMIC THEORIES OF THE CURRENT ECONOMIC CRISIS on 20 Αυγούστου, 2012 by ilesxi

του Richard Wolff

Λίγες μέρες πριν στις 10-13 Αυγούστου, έλαβε χώρα στην περιοχή High Falls κοντά στη Νέα Υόρκη, ένα summer campus που διοργανώθηκε από URPE (Union for Radical Political Economics) σε συνεργασία με το κίνημα Occupy Wall Street. Ο τίτλος του ήταν «Ριζοσπαστικές Οικονομικές Θεωρίες για την Τρέχουσα Οικονομική Κρίση». Στις εργασίες που έγιναν συμμετείχαν με εισηγήσεις μερικοί από τους πιο γνωστούς αριστερούς οικονομολόγους στις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ο Richard Kliman, o Fred Moseley, o Michael Roberts. Δημοσιεύτηκε και μπορείτε να βρείτε εδώ το τεύχος με τις περιλήψεις των παρεμβάσεων, με τη μορφή σύντομων κειμένων – σχολιασμών. Δημοσιεύουμε σήμερα τη μετάφραση του κειμένου του γνωστού οικονόμου Richard Wolff και ελπίζουμε τις επόμενες μέρες να επανέλθουμε συνεχίζοντας με νέες μεταφράσεις. Δείτε πληροφορίες για το campus και την URPE εδώ 

Μετά από 5 χρόνια  κρίσης – και χωρίς ένα τέλος να είναι ορατό  – είναι η στιγμή να αξιολογήσουμε τι συνέβη, γιατί και τι πρέπει να γίνει. Μια από τις βασικές αιτίες της κρίσης, που διαφεύγει στις περισσότερες από τις κυρίαρχες αναλύσεις, είναι η ταξική δομή των καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Με αυτό εννοώ την εσωτερική οργάνωση των εταιρειών που τοποθετεί τους εργάτες ενάντια στα συμβούλια των διευθυντών και των μεγάλων μετόχων. Αυτά τα συμβούλια αναζητούν πρώτα από όλα να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη και το μέγεθος της επιχείρησης. Αυτό σημαίνει να μεγιστοποιήσουν τη διαφορά μεταξύ της αξίας που προστίθεται από την εργασία των εργατών και της αξίας που πληρώνεται στους μισθούς των εργατών. Αυτά τα διοικητικά συμβούλια αποφασίζουν επίσης πως θα χρησιμοποιήσουν αυτή τη διαφορά («υπεραξία») για να διασφαλίσουν την αναπαραγωγή και την επέκταση της επιχείρησης. Οι μεγαλομέτοχοι και οι διευθυντές που αυτοί επιλέγουν παίρνουν όλες τις βασικές επιχειρηματικές αποφάσεις. Τι, πώς, και πού να παράγουν και πώς να ξοδέψουν την υπεραξία (σε μισθούς και μπόνους στελεχών, σε παραγωγή με εξωτερική ανάθεση (outsourcing), στον χρηματισμό πολιτικών κ.α.). Οι εργάτες (η πλειοψηφία) ζουν με τα αποτελέσματα των αποφάσεων που παίρνει μια μικρή μειοψηφία (οι μέτοχοι και οι διευθυντές). Οι εργάτες αποκλείονται από τη συμμετοχή σε αυτές τις αποφάσεις: ένα μάθημα για  την καπιταλιστική δημοκρατία. Συνέχεια

Η πρόβλεψη της κρίσης από τους μαρξιστές (συζητώντας ξανά για τον ιμπεριαλισμό)

Posted in Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας on 30 Αυγούστου, 2011 by ilesxi

Η «παγίδα του χρέους» είναι μια διαδικασία «αγκίστρωσης» ακόμη και των φτωχότε¬ρων χωρών στο σύστημα της κυκλοφορίας του κεφαλαίου, έτσι ώστε να μπορούν να είναι διαθέσιμες ως «οχετοί» για τα πλεονάζοντα κεφάλαια για τα οποία κρίνονται υπόχρεες.   Του Παναγιώτη Μαυροειδή

 
 
 
 
 
Οι σκέψεις που διατυπώνονται σε αυτό το σημείωμα βασίζονται σε ένα ξαναδιάβασμα εκτιμήσεων του Ντ. Χάρβεϊ για τον ιμπεριαλισμό και την κρίση, πριν αυτή εκδηλωθεί. Ο Ντ. Χάρβεϊ, είναι καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Το έργο του είναι αρκετά γνωστό στο ελληνικό κοινό, καθώς έχουν εκδοθεί πολλά από τα βιβλία του στην Ελλάδα. Στο έργο του ‘’Ο νέος ιμπεριαλισμός’’(2003), επιχειρεί να διατυπώσει μια νέα θεωρία για τον ιμπεριαλισμό και να τον ερμηνεύσει υπό τις παρούσες, εξαιρετικά σύνθετες συνθήκες της παγκοσμιοποίησης.  Ωστόσο, υπάρχουν πολλές ακόμη ενδιαφέρουσες πλευρές, που πρέπει να συζητηθούν ξανά και τίθενται με πρωτότυπο τρόπο. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι το βιβλίο γράφηκε όχι μόνο πριν από την πρόσφατη εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης, αλλά και πριν ακόμη εκδηλωθεί ο πόλεμος των αμερικανών στο Ιράκ. Συνέχεια